Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

मृगयूथमनुप्राप्तं केन मार्गेण निर्गतम् । अथोचुस्ते वयं प्राप्ता मानुषं मृगरूपिणः

mṛgayūthamanuprāptaṃ kena mārgeṇa nirgatam | athocuste vayaṃ prāptā mānuṣaṃ mṛgarūpiṇaḥ

“Kawanan rusa yang kami kejar itu—melalui jalan mana ia keluar?” Lalu mereka menjawab, “Kami telah mencapai keadaan manusia, walaupun dahulu berwujud rusa.”

मृगयूथम्a herd of deer
मृगयूथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृग-यूथ (प्रातिपदिक; मृग + यूथ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मृगाणां यूथम्)
अनुप्राप्तम्having approached; arrived at
अनुप्राप्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअनु-√प्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (मृगयूथम्)
केनby whom/with what
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
मार्गेणby the path; via which route
मार्गेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
निर्गतम्gone out; departed
निर्गतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootनिर्-√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (मृगयूथम्)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formसम्बन्ध/अनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
ऊचुःthey said
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; उत्तमपुरुषार्थक-सर्वनाम
प्राप्ताःhave come; arrived
प्राप्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√प्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (वयम्)
मानुषम्human state/form
मानुषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
मृगरूपिणःhaving the form of deer
मृगरूपिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृग-रूपिन् (प्रातिपदिक; मृग + रूपिन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थः (मृगस्य रूपं येषाम्) विशेषणम् (वयम्)

Śiva (Īśvara) (narrating); quoted speech by the transformed beings

Tirtha: Kardamālā (Prabhāsa sub-tīrtha)

Type: kund

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: The newly human figures speak calmly to the hunters, confessing their former deer-form and their sudden attainment of humanity; the hunters listen, stunned.

H
Hunters (lubdhaka)
D
Deer herd (mṛga-yūtha)
K
Kardamālā (context)

FAQs

A tīrtha’s sanctity can reverse limitations of birth and embody the Purāṇic theme of sudden upliftment through sacred contact.

Kardamālā-tīrtha within Prabhāsakṣetra.

None directly; the verse records testimony of transformation attributed to the tīrtha.