Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

अत्रांतरे सोऽपि विमृश्य सर्वं कार्यं स्वबुद्ध्या किमिहोपपन्नम् । कृत्वाऽनलस्य ग्रहणं मयेदं कार्यं सुराणां विहितं भवेच्च

atrāṃtare so'pi vimṛśya sarvaṃ kāryaṃ svabuddhyā kimihopapannam | kṛtvā'nalasya grahaṇaṃ mayedaṃ kāryaṃ surāṇāṃ vihitaṃ bhavecca

Sementara itu, dia pun menimbang segala-galanya dengan buddhinya sendiri: apakah yang wajar dilakukan di sini. “Jika aku menerima api ini, maka tujuan yang ditetapkan para dewa pasti akan terlaksana olehku.”

अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/adverb of place)
अन्तरेin the interval
अन्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; ‘अत्र’ इत्यनेन सह—‘in the meantime/within this interval’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Kriya (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अवधारण/‘also’)
विमृश्यhaving reflected
विमृश्य:
Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि-√मृश् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त-अव्यय)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘विमृश्य’ इत्यस्य कर्म
कार्यम्the task
कार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; चिन्त्य/विचार्य विषयः
स्वबुद्ध्याby his own understanding
स्वबुद्ध्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (स्वस्य बुद्धिः)
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक सर्वनाम
इहhere/in this matter
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/adverb)
उपपन्नम्appropriate/feasible
उपपन्नम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootउप-√पद्/√पद् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘उचित/सम्भव’ अर्थे
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√कृ (धातु) + क्त्वा (कृदन्त-अव्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
अनलस्यof fire
अनलस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
ग्रहणम्taking/acceptance
ग्रहणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootग्रहण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘कृत्वा’ इत्यस्य कर्म
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया विभक्ति, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; वाक्यवस्तु-निर्देश
कार्यम्task
कार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन
सुराणाम्of the gods
सुराणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन
विहितम्ordained/accomplished
विहितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootवि-√धा (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘नियत/निर्दिष्ट’ अर्थे
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Potential/optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
and
:
Kriya (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक conjunction)

Samudra (Ocean) — internal deliberation reported by narrator

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra

Type: kshetra

Scene: A powerful figure pauses in contemplation, weighing what is fitting; the offered fire glows nearby, devas await the decision; the sea and sky suggest vast consequence.

S
Samudra (Ocean)
A
Anala/Vahni (Fire)
S
Surāḥ (Gods)

FAQs

Dharma involves discernment: one should reflect on what is appropriate and then act for the welfare of the larger order.

Prabhāsa-kṣetra, whose māhātmya frames cosmic decision-making as part of its sacred history.

None; the verse emphasizes thoughtful acceptance of responsibility rather than ritual action.