Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 40

एवं पुरंदरस्याग्रे संकीर्त्य स महामुनिः । दधीचिः प्राणसंहारं कृतवान्सत्वरं तदा

evaṃ puraṃdarasyāgre saṃkīrtya sa mahāmuniḥ | dadhīciḥ prāṇasaṃhāraṃ kṛtavānsatvaraṃ tadā

Setelah demikian menyatakan tekadnya di hadapan Purandara (Indra), mahāmuni Dadhīci pun segera melakukan penarikan dan penghentian nafas-hayat (prāṇa) pada saat itu.

एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध-क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘एवं/thus’
पुरंदरस्यof Purandara (Indra)
पुरंदरस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
अग्रेin front (of)
अग्रे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘in front of’
संकीर्त्यhaving praised/recited
संकीर्त्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + कीर्त् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपदी; ‘having praised/recited’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहā + मुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महान् मुनिः)
दधीचिःDadhīci
दधीचिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदधीचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राणसंहारम्withdrawal/ending of life-breath
प्राणसंहारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राण + संहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्राणानां संहारः)
कृतवान्did/performed
कृतवान्:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृत्-प्रत्ययान्त (क्तवतु/क्तवत्), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परिप्रयोगे भूतार्थः (perfective past: ‘did/has done’)
सत्वरम्quickly
सत्वरम्:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसत्वर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘quickly/hastily’
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (Temporal/काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक/time-adverb): ‘then’

Narrator (contextual Purāṇic voice within Prabhāsakṣetra-māhātmya)

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Listener: Audience within Prabhāsa-māhātmya frame

Scene: Dadhīci, radiant with tapas, stands before Indra (Purandara) and the assembled devas; he sits in yogic posture and swiftly withdraws prāṇa, shown as a luminous ascent; devas watch in awe and reverence.

P
Purandara (Indra)
D
Dadhīci

FAQs

Mastery of prāṇa through tapas enables the sage to serve dharma with fearless, voluntary sacrifice.

Prabhāsakṣetra, where such exemplary acts are remembered as part of the kṣetra’s spiritual greatness.

No public ritual; it refers to yogic control—prāṇa-saṃhāra—as a fruit of austerity.