Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

सांब उवाच । निर्मलस्त्वत्प्रसादेन कुष्ठमुक्तकलेवरः । भवानि देवदेवेश प्रत्यक्षाऽम्बरभूषण । अस्मिन्स्थाने स्थितो रम्ये नित्यं सन्निहितो भव

Transliteration

sāṃba uvāca | nirmalastvatprasādena kuṣṭhamuktakalevaraḥ | bhavāni devadeveśa pratyakṣā'mbarabhūṣaṇa | asminsthāne sthito ramye nityaṃ sannihito bhava

Translation

Sāmba berkata: Dengan rahmat-Mu aku menjadi suci, tubuhku terbebas daripada kusta. Wahai Bhavānī, wahai Penguasa para dewa, wahai Yang nyata berbusana gemilang—bersemayamlah di tempat yang indah ini dan hadirlah di sini untuk selama-lamanya.

Word by Word

• सांबः: Sāmba
• सांबः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सांब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Action/Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• निर्मलः: pure / cleansed
• निर्मलः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: निर्मल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of 'अहम्' understood)

• त्वत्प्रसादेन: by your grace
• त्वत्प्रसादेन: Karaṇa (Instrument)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (त्वत्-प्रसादः); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (by your grace)

• कुष्ठमुक्तकलेवरः: whose body is freed from leprosy
• कुष्ठमुक्तकलेवरः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कुष्ठ (प्रातिपदिक) + मुक्त (कृदन्त) + कलेवर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (कुष्ठात् मुक्तं कलेवरं यस्य); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• भवानि: O revered one (O Lord)
• भवानि: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; आदरार्थ सम्बोधन (honorific vocative: 'O Lord')

• देवदेवेश: O Lord of the gods
• देवदेवेश: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (देवानां देवः, तेषां ईशः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• प्रत्यक्ष: O manifest one
• प्रत्यक्ष: Sambodhana (Address)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; विशेषण (O manifest one)

• अम्बरभूषण: O one adorned with garments
• अम्बरभूषण: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: अम्बर (प्रातिपदिक) + भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (अम्बरं भूषणं यस्य/अम्बरभूषणः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (in this)

• स्थाने: place
• स्थाने: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण

• स्थितः: standing / abiding
• स्थितः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of 'त्वम्' understood)

• रम्ये: beautiful
• रम्ये: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (of 'स्थाने')

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्यम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (always)

• सन्निहितः: present / near
• सन्निहितः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्-नि-धा (धातु) → सन्निहित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of 'त्वम्' understood)

• भव: be
• भव: Kriyā (Action/Verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative); परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन

Speaker

Sāmba

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Sāmba-Sūrya sthāna)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience within the māhātmya frame

Visual Art Cues

Scene: Sāmba, newly healed, offers a fervent request: that the radiant, garment-adorned manifest deity remain eternally in this beautiful place for the good of all.

Characters & Entities

• Sāmba
• Sūrya
• Hari (Kṛṣṇa)
• Bhavānī (as an honorific address)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True gratitude seeks not only personal relief but enduring divine presence for the benefit of all pilgrims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The lovely sacred spot in Prabhāsa Kṣetra associated with Sāmbāditya (Sun shrine).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite here; it is a supplication requesting perpetual sannidhāna (divine presence) at the place.