Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

तस्यां त्रिनेत्रा मत्स्याः स्युर्नित्यमांभसिकाः प्रिये । कलौयुगेऽपि दृश्यंते सत्यंसत्यं मयोदितम्

tasyāṃ trinetrā matsyāḥ syurnityamāṃbhasikāḥ priye | kalauyuge'pi dṛśyaṃte satyaṃsatyaṃ mayoditam

Di sungai itu ada ikan bermata tiga, sentiasa tinggal di dalam air, wahai kekasih. Bahkan pada zaman Kali pun ia masih terlihat—itulah kebenaran, kebenaran, sebagaimana telah aku nyatakan.

तस्याम्in that (river/place)
तस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
त्रिनेत्राःthree-eyed
त्रिनेत्राः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि + नेत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifier) मत्स्याः
मत्स्याःfishes
मत्स्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमत्स्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
स्युःwould be / are said to be
स्युः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana/Desha-Kala (Time circumstance)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्रयोग)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
आम्भसिकाःwatery; living in water
आम्भसिकाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआम्भसिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifier) मत्स्याः
प्रियेO beloved
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
कलौin Kali (age)
कलौ:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
युगेin the age
युगे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
अपिeven; also
अपि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (particle: even/also)
दृश्यन्तेare seen; appear
दृश्यन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
सत्यम्truly
सत्यम्:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (indeclinable usage as emphatic assertion)
सत्यम्indeed truly
सत्यम्:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
मयाby me
मया:
Kartr-karana (Agent/instrument marker)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
उदितम्spoken; said
उदितम्:
Karma (Predicate complement)
TypeAdjective
Rootवद् (धातु) + क्त (प्रत्यय) → उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); ‘वचनम्’ इति अध्याहार्य (elliptic)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Gaṅgā (Tripathagā) of Prabhāsa

Type: kund

Listener: Priye/Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Clear river waters revealing fish with three eyes; pilgrims and sages watch in awe; Śiva’s words hover as a truth-seal, suggesting the tīrtha’s living sanctity.

G
Gaṅgā
T
Trinetrā matsyāḥ (three-eyed fish)
K
Kali-yuga

FAQs

A tīrtha is authenticated by enduring sacred signs; divine wonder persists even in Kali-yuga.

The Tripathagā Gaṅgā tīrtha near Saṅgāleśvara in Prabhāsa Kṣetra.

No explicit rite here; the verse emphasizes the tīrtha’s marvel as an assurance of its sanctity.