Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

इन्द्रेण च पुरा देवि इष्टं विपुलदक्षिणैः । तत्र वर्षसहस्राणि संस्थाप्य शिवमीश्वरम् । इन्द्रेश्वरेति नाम्ना वै सर्वपातक नाशनम्

indreṇa ca purā devi iṣṭaṃ vipuladakṣiṇaiḥ | tatra varṣasahasrāṇi saṃsthāpya śivamīśvaram | indreśvareti nāmnā vai sarvapātaka nāśanam

Wahai Dewi, pada zaman dahulu Indra telah bersembahyang di sana dengan anugerah dan sedekah yang melimpah. Setelah menegakkan Śiva, Tuhan Yang Mahaesa, di situ selama ribuan tahun, Baginda termasyhur dengan nama “Indreśvara”, pemusnah segala dosa.

इन्द्रेणby Indra
इन्द्रेण:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — instrumental singular
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक निपात) — conjunction
पुराformerly
पुरा:
Kala (Time adjunct/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण) — adverb ‘formerly’
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन — vocative singular
इष्टम्(was) worshipped/sacrificed
इष्टम्:
Karma (Object/result/कर्म)
TypeVerb
Root√यज् (धातु) + इष्ट (कृदन्त; क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘worshipped/sacrificed’ used predicatively
विपुलabundant
विपुल:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (अविभक्तिक) — adjective ‘abundant’
दक्षिणैःwith plentiful gifts (dakṣiṇās)
दक्षिणैः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन — instrumental plural; ‘विपुलाः दक्षिणाः’ karmadhāraya sense
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक) — adverb of place
वर्षyears
वर्ष:
Sambandha (Genitival relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (समासे), बहुवचन (अर्थतः) — ‘years’ as compound member
सहस्राणिthousands (of years)
सहस्राणि:
Kala (Duration/काल)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन — ‘वर्षाणां सहस्राणि’ tatpuruṣa; accusative as duration
संस्थाप्यhaving installed/established
संस्थाप्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + √स्था (धातु) + ल्यप् (क्त्वान्त)
Formअव्ययकृदन्त (ल्यप्/क्त्वा-प्रत्यय), पूर्वकालिक क्रिया — gerund ‘having established’
शिवम्Śiva
शिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन — accusative singular
ईश्वरम्the Lord
ईश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन — appositional/karmadhāraya with शिवम् (‘Śiva who is Lord’)
इन्द्रेश्वरIndreśvara
इन्द्रेश्वर:
Samjna (Name/संज्ञा)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासान्त); ‘इन्द्रस्य ईश्वरः’/‘इन्द्रेण स्थापित ईश्वरः’ — proper name base
इतिthus
इति:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/नामनिर्देश) — quotative particle
नाम्नाby the name
नाम्ना:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — instrumental ‘by the name’
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चयार्थक निपात) — emphatic particle
सर्वall
सर्व:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (अविभक्तिक) — ‘all’ as compound member
पातकsins
पातक:
Sambandha (Genitival relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (समासे), बहुवचन (अर्थतः) — ‘sins’ as compound member in sarvapātaka
नाशनम्destroyer (removal)
नाशनम्:
Karma (Result/कर्म)
TypeNoun
Rootनाशन (प्रातिपदिक; √नश् (धातु) + ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘सर्वपातकानां नाशनम्’ tatpuruṣa; predicate/apposition to Indreśvara

Unspecified in snippet (addressing Devī; narrative core of Indreśvara-māhātmya)

Tirtha: Indreśvara

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: Indra performs grand worship before a newly established Śiva-liṅga; heaps of gifts and dakṣiṇā are arranged; the liṅga radiates, and the name ‘Indreśvara’ is proclaimed as sins dissolve.

I
Indra
Ś
Śiva
I
Indreśvara
D
Devī

FAQs

Devotion joined with generosity (dakṣiṇā/dāna) and Śiva-upāsanā at a holy site becomes a powerful means of purification and uplift.

Prabhāsa-kṣetra, specifically the shrine of Śiva known as Indreśvara connected to the Candrodaka/Candratīrtha context.

Śiva installation (liṅga-pratiṣṭhā), worship (iṣṭi/arcana), and giving abundant dakṣiṇā (ritual gifts).