Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 96

Devanagari script

सूचीवक्त्रो महाकायः स जलं पिबते सदा । एतदंतरमासाद्य अग्नितीर्थं प्रचक्षते

Transliteration

sūcīvaktro mahākāyaḥ sa jalaṃ pibate sadā | etadaṃtaramāsādya agnitīrthaṃ pracakṣate

Translation

Bermulut seperti jarum namun bertubuh maha besar, ia senantiasa meneguk air. Sampai ke sela wilayah ini, ia dimasyhurkan sebagai Agni-tīrtha, tirtha suci bagi Api.

Word by Word

• सूचीवक्त्रः: needle-mouthed
• सूचीवक्त्रः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूची + वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (सूची-इव वक्त्रं यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृविशेषण

• महाकायः: huge-bodied
• महाकायः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + काय (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (महान् कायः यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृविशेषण

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता

• जलम्: water
• जलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• पिबते: drinks
• पिबते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पा (पा पाने धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सदा: always
• सदा: Kala (Time adjunct/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; 'आसाद्य' इत्यस्य कर्म

• अन्तरम्: interval/space
• अन्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; 'एतत्' इत्यनेन सह कर्म (एतदन्तरम् = this interval)

• आसाद्य: having reached
• आसाद्य: Kriya (Conjunctive action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + √सद् (षदॢ विशरणगत्यवसादने धातु) → आसाद्य (क्त्वान्त/ल्यप्)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया: having reached/approached

• अग्नितीर्थम्: Agni-tīrtha (fire sacred ford)
• अग्नितीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (अग्नेः तीर्थम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• प्रचक्षते: they call/declare
• प्रचक्षते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √चक्ष् (चक्ष् दर्शने/कथने धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Agnitīrtha (Prabhāsa)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: (Implied) Devī / interlocutor in the surrounding dialogue

Visual Art Cues

Scene: A vast ocean edge at Prabhāsa; a colossal, shadowy being with a needle-like mouth continuously ‘drinking’ the sea, while a subtle fiery presence (Agnitīrtha) glows within the waters at a specific interval/zone.

Characters & Entities

• Vaḍavānala (implied)
• Agni-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places may be identified through mythic signs; Agni-tīrtha is sanctified by the presence of the cosmic fire-force.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Agni-tīrtha within the Prabhāsa sacred coastal/oceanic region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct instruction in this verse; it names and locates Agni-tīrtha.