Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

यत्र चाराधिता विद्या विश्वामित्रेण धीमता । संस्थाप्य लिंगत्रितयं प्रतिष्ठाप्य तथा रविम्

yatra cārādhitā vidyā viśvāmitreṇa dhīmatā | saṃsthāpya liṃgatritayaṃ pratiṣṭhāpya tathā ravim

Di sana, Viśvāmitra yang bijaksana menekuni disiplin vidyā suci; lalu setelah menegakkan tiga liṅga, baginda juga menahbiskan Surya, Sang Ravi (Matahari).

यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-सम्बन्ध (relative adverb of place)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
आराधिताworshipped; propitiated
आराधिता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-राध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
विद्या(the) Vidyā; sacred knowledge/deity
विद्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
विश्वामित्रेणby Viśvāmitra
विश्वामित्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन
धीमताby the wise one
धीमता:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; विशेषणम् (विश्वामित्रस्य)
संस्थाप्यhaving installed/established
संस्थाप्य:
Kriya-viseshana (Adverbial to main action/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्-स्था (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया
लिङ्गत्रितयम्a triad of liṅgas
लिङ्गत्रितयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग + त्रितय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (लिङ्गानां त्रितयम्)
प्रतिष्ठाप्यhaving consecrated/installed
प्रतिष्ठाप्य:
Kriya-viseshana (Adverbial to main action/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति-स्था (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया
तथाlikewise; also
तथा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb)
रविम्the Sun (Ravi)
रविम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

Īśvara (Śiva) (continued narration)

Tirtha: Bālārka/Bālāditya tirtha associated with Viśvāmitra

Type: kshetra

Listener: Mahādevī

Scene: Sage Viśvāmitra in austere posture near the Prabhāsa landscape, performing vidyā-sādhana; three newly established liṅgas stand in a row, and a Surya icon/disc is consecrated nearby, with sunrise light sanctifying the scene.

V
Viśvāmitra
V
Vidyā (mantra-discipline)
L
Liṅga-tritaya
R
Ravi (Sūrya)
B
Bālārka/Bālāditya

FAQs

A tīrtha is validated by ṛṣi-sādhana: mantra-discipline and consecration make the place a conduit of siddhi and grace.

Bālārka/Bālāditya in Prabhāsa-kṣetra, associated with Viśvāmitra’s sādhana and installations.

Consecration/installation (pratiṣṭhā) of liṅgas and of Ravi (Sūrya), indicating formal temple/altar establishment rites.