Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

इत्युक्तौ स्वागतं तत्र चक्राते मुनये तदा । भगवन्भोजनं तुभ्यं दास्येऽहं बहुविस्तरम् । कियन्मानस्तवाहारस्तावन्मानं पचाम्यहम्

ityuktau svāgataṃ tatra cakrāte munaye tadā | bhagavanbhojanaṃ tubhyaṃ dāsye'haṃ bahuvistaram | kiyanmānastavāhārastāvanmānaṃ pacāmyaham

Apabila dia berkata demikian, mereka pun menyambut sang muni dengan hormat. “Wahai yang mulia, aku akan menyajikan kepadamu hidangan yang melimpah. Sebesar mana sukatan seleramu, sebesar itulah akan aku masak.”

itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
uktauwhen (they) had spoken
uktau:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootukta (कृदन्त; √vac (धातु) + क्त)
Formसप्तमी (7th/सप्तमी), द्विवचन (Dual); उक्‍त (said) इति क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तस्य रूपम्; Locative dual: 'when (two persons) had spoken'
svāgatamwelcome
svāgatam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsvāgata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद (object)
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
cakrātethey did/made
cakrāte:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), द्विवचन; आत्मनेपद
munayeto the sage
munaye:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान (recipient)
tadāthen
tadā:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
bhagavanO venerable one
bhagavan:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
bhojanamfood, meal
bhojanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
tubhyamto you
tubhyam:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th), एकवचन; युष्मद्-शब्दः (2nd person pronoun)
dāsyeI will give
dāsye:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
Formलृट् (Simple future/भविष्यत्), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; अहम्-शब्दः
bahu-vistaramvery extensive, abundant
bahu-vistaram:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक) + vistara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'bhojanam')
kiyat-mānaḥof what measure/how much
kiyat-mānaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkiyat (प्रातिपदिक) + māna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'how much in measure'—विशेषणम्
tavayour
tava:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
āhāraḥfood intake, meal
āhāraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootāhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tāvat-mānamthat much (quantity)
tāvat-mānam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottāvat (प्रातिपदिक) + māna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'that much in measure'—विशेषणम् (qualifying implied 'annam/bhojanam')
pacāmiI cook
pacāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√pac (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन

Ilvala (primary host-speaker in the Vātāpi–Ilvala episode; plural ‘they’ indicates both demons’ involvement in hospitality)

Tirtha: प्रभास

Type: kshetra

Listener: शौनकादयः

Scene: दैत्यौ मुनिं स्वागतं कुर्वन्तौ—आसन-जल-पाद्यादि; एकः दैत्यः ‘बहुविस्तरं भोजनं’ इति वदन्, पाकशालायां अग्निः, पात्राणि, अन्नराशयः; मुनिः स्थिर-तेजस्वी।

A
Agastya
I
Ilvala
V
Vātāpi

FAQs

Outer forms of dharma (hospitality) can be imitated for deceit; true dharma depends on intention and purity.

Prabhāsa-kṣetra, where the tīrtha narrative frames the triumph of dharma over demonic trickery.

No formal rite; the verse references atithi-satkāra (welcoming a guest), a dhārmic social duty.