Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि च्यवनेश्वरमुत्तमम् । तत्रैव संस्थितं लिंगं सर्वपातकनाशनम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi cyavaneśvaramuttamam | tatraiva saṃsthitaṃ liṃgaṃ sarvapātakanāśanam

Translation

Īśvara bersabda: Kemudian, wahai Mahādevī, hendaklah engkau pergi kepada Cyavaneśvara yang mulia. Di sana juga berdiri sebuah liṅga yang ditegakkan di tempat itu, pemusnah segala dosa.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Speaker/Subject)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रम/हेतुवाचक (then/from there)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Vocative)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (महती देवी), स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• च्यवनेश्वरम्: Cyavaneśvara
• च्यवनेश्वरम्: Karma (Object/Goal)
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (च्यवनस्य ईश्वरः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier of cyavaneśvaram)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locus)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (there)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात, अवधारण (indeed/just)

• संस्थितम्: situated
• संस्थितम्: Visheshana (Qualifier of liṅgam)
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘situated/established’

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्वपातकनाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपातकनाशनम्: Visheshana (Qualifier of liṅgam)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पातक (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (सर्वेषां पातकानां नाशनम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लिङ्गस्य विशेषण

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cyavaneśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Īśvara) instructs Pārvatī, pointing toward a shrine where a dark stone liṅga stands under a simple canopy; pilgrims approach with water pots and bilva leaves; the atmosphere suggests cleansing and sanctity.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Mahādevī (Pārvatī)
• Cyavaneśvara
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a consecrated liṅga-site, undertaken with faith, is celebrated as a dhārmic means of purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Cyavaneśvara in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

To go (gacchet) to Cyavaneśvara and approach the liṅga established there for purification from sins.