Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

येन क्षेत्रं समासाद्य निवृत्तिः परमा कृता । वस्तुलौल्याद्धि यः क्षेत्रे प्रतिग्रहरुचिस्तथा

yena kṣetraṃ samāsādya nivṛttiḥ paramā kṛtā | vastulaulyāddhi yaḥ kṣetre pratigraharucistathā

Sesiapa yang tiba di kṣetra suci ini dan benar-benar mengamalkan penarikan diri yang tertinggi (daripada keterikatan), memperoleh kebaikan yang paling luhur. Tetapi orang yang kerana tamak harta benda, di tempat suci ini menumbuhkan selera untuk menerima pemberian—

येनby whom/whereby
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
क्षेत्रम्the holy place/field
क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
समासाद्यhaving reached
समासाद्य:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-√सद् (धातु; ल्यप्/क्त्वान्त अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त (ल्यप्) अव्यय; पूर्वकालक्रिया (absolutive)
निवृत्तिःcessation/withdrawal
निवृत्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
परमाsupreme
परमा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (निवृत्तेः)
कृताdone/achieved
कृता:
Kriya-visheshana / Predicate adjective (विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त; √कृ + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि/भावे प्रयोगः (predicate)
वस्तुobjects/things
वस्तु:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध) (within compound)
TypeNoun
Rootवस्तु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषार्थे प्रातिपदिक; समासपूर्वपद (compound member)
लौल्यात्from greed/attachment
लौल्यात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootलौल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समासः: वस्तु-लौल्य (षष्ठी-तत्पुरुष)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतौ
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
क्षेत्रेin the holy place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
प्रतिग्रहacceptance (of gifts)
प्रतिग्रह:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध) (within compound)
TypeNoun
Rootप्रति-ग्रह (धातु √ग्रह् + उपसर्ग प्रति; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषार्थे प्रातिपदिक; समासपूर्वपद (compound member)
रुचिःliking/interest
रुचिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुचि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः: प्रतिग्रह-रुचि (षष्ठी-तत्पुरुष)
तथाlikewise/so
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

Skanda (deduced)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Scene: Two contrasted pilgrims at Prabhāsa: one sits calmly in meditation after darśana, possessions few, face luminous; the other clutches gifts with anxious eyes, surrounded by bundles, symbolizing vastu-lolya. A sage points toward the sea-tīrtha and temple, indicating the path of nivṛtti.

K
kṣetra (Prabhāsa-kṣetra)
N
nivṛtti
P
pratigrāha
V
vastu-laulya (greed)

FAQs

A tīrtha is meant for nivṛtti (inner turning away from greed), not for cultivating appetite for gain through gifts.

Prabhāsa-kṣetra, referred to as ‘kṣetra’ whose purpose is supreme spiritual withdrawal.

A moral prescription: practice nivṛtti in the kṣetra and avoid greed-driven acceptance of gifts.