Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 88

Devanagari script

पार्श्वे स्थितस्तदा ब्रह्मा विधानैर्वेद भाषितैः । दीक्षयामास सोमं तु रोहिण्या सहितं विभुम्

Transliteration

pārśve sthitastadā brahmā vidhānairveda bhāṣitaiḥ | dīkṣayāmāsa somaṃ tu rohiṇyā sahitaṃ vibhum

Translation

Kemudian Brahmā, berdiri di sisi, menurut tatacara yang diperintahkan dan dihuraikan oleh Veda, menganugerahkan dīkṣā kepada Soma yang mulia, bersama Rohiṇī.

Word by Word

• पार्श्वे: at the side
• पार्श्वे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)

• स्थितः: standing
• स्थितः: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle), विशेषण

• तदा: then
• तदा: Kriyavisheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद

• विधानैः: by rites/ordinances
• विधानैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण (instrumental)

• वेद: Veda
• वेद: Sambandha (Genitival relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासपूर्वपद (inferred)

• भाषितैः: uttered/recited
• भाषितैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाष् (धातु) → भाषित (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त, विशेषण (विधानैः सह)

• दीक्षयामास: initiated (performed dīkṣā for)
• दीक्षयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दीक्ष् (धातु) + णिच् (causative) → दीक्षयामास (लिट्)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थ

• रोहिण्या: with Rohiṇī
• रोहिण्या: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: रोहिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सहार्थे करण (with)

• सहितम्: accompanied (together)
• सहितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सह (उपसर्ग) + इ (धातु) → सहित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, विशेषण (सोमम्)

• विभुम्: the mighty one
• विभुम्: Karma (Object apposition/कर्म-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समानाधिकरण-विशेष्य (सोमम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā stands beside the ritual space, reciting Vedic procedures, initiating Soma together with Rohiṇī; sacred threads, darbha, and firelight frame the solemn rite.

Characters & Entities

• Brahmā
• Soma
• Rohiṇī
• Vedas
• Dīkṣā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic devotion honors Vedic order: initiation and worship must align with śāstric procedure.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where Soma undergoes formal dīkṣā as part of the sacred program.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dīkṣā (ritual initiation) performed according to Veda-declared vidhānas, including the presence of the consort (Rohiṇī).