Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 27

विश्वकर्म्मोवाच । अहं सोमनियुक्तस्तु युक्तोऽस्मि लिंगरक्षणे । तदाज्ञापालने यत्नः क्रियतेऽतो मया द्विजाः

viśvakarmmovāca | ahaṃ somaniyuktastu yukto'smi liṃgarakṣaṇe | tadājñāpālane yatnaḥ kriyate'to mayā dvijāḥ

Viśvakarman berkata: “Aku telah dilantik oleh Soma; maka aku sedang menjalankan tugas menjaga liṅga. Demi menunaikan perintah itu, aku berusaha bersungguh-sungguh, wahai yang dua kali lahir.”

विश्वकर्माViśvakarmā
विश्वकर्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviśvakarman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
सोमby Soma
सोम:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
नियुक्तःappointed
नियुक्तः:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि+युज् (धातु) → नियुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘अहम्’)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थक
युक्तःengaged/assigned
युक्तः:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘अहम्’)
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
लिङ्गरक्षणेin the protection of the liṅga
लिङ्गरक्षणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक) + रक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (लिङ्गस्य रक्षणम्)
तत्of that
तत्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; समासपूर्वपद (तदाज्ञा)
आज्ञाcommand
आज्ञा:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootājñā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; समासपूर्वपद (तदाज्ञापालन)
पालनेin obeying/following
पालने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपालन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समस्तपद (तदाज्ञापालने)
यत्नःeffort
यत्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyatna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
क्रियतेis done/is being made
क्रियते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (Passive)
अतःtherefore
अतः:
Sambandha (Reason marker)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थक-अव्यय (causal adverb)
मयाby me
मया:
Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
द्विजाःO brāhmaṇas (twice-born)
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); संबोधनार्थे अपि (addressing sense)

Viśvakarman

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (liṅga-rakṣaṇa episode)

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇas/ṛtvijas

Scene: Viśvakarman speaks calmly yet firmly to the brāhmaṇas, indicating the liṅga he guards; behind him stand ranks of artisans, ready to build, repair, and defend the sacred precinct.

V
Viśvakarman
S
Soma (Candramā)
L
Liṅga

FAQs

Protecting sacred embodiments of the divine is itself dharma; obedience to righteous divine injunction is portrayed as meritorious service.

Prabhāsa Kṣetra, where the liṅga is safeguarded as part of the tīrtha’s sanctity.

Liṅga-rakṣaṇa (guarding/protecting the liṅga) as a necessary duty supporting sanctity and ritual order.