Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 87

Devanagari script

सोऽपि स्वर्गमनुप्राप्तो हृष्टः पर्युषितः प्रिये । एतत्सर्वं पुरावृत्तं स्थानेऽस्मिन्गात्रमोचने

Transliteration

so'pi svargamanuprāpto hṛṣṭaḥ paryuṣitaḥ priye | etatsarvaṃ purāvṛttaṃ sthāne'smingātramocane

Translation

“Dan Paryuṣita juga mencapai syurga dengan hati yang bersukacita, wahai kekasih. Semua ini adalah kisah zaman purba yang berlaku di tempat ini juga, yang bernama Gātramocana.”

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपेक्षाबोधक (also/even)

• स्वर्गम्: to heaven
• स्वर्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; गत्यर्थे कर्म

• अनुप्राप्तः: attained, reached
• अनुप्राप्तः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) + अनु (उपसर्ग) → अनुप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘अनुप्राप्तः’ = प्राप्तवान्

• हृष्टः: delighted
• हृष्टः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु) → हृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम्

• पर्युषितः: having stayed (overnight)
• पर्युषितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वस् (धातु) + परि (उपसर्ग) → पर्युषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘पर्युषित’ = रात्रिं स्थितः/अतिवाहितः (having stayed overnight)

• प्रिये: O dear one
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम्

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम्

• पुरावृत्तम्: happened long ago
• पुरावृत्तम्: Karta (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: पुरा (अव्यय) + वृत्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः—अव्ययीभावः (पुरा वृत्तम् = formerly happened)

• स्थाने: in the place
• स्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7), एकवचन; सर्वनाम

• गात्रमोचने: at (the tirtha called) Gātramocana
• गात्रमोचने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गात्र + मोचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (गात्रस्य मोचनम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gātramocana

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A serene sacred ford/shore in Prabhāsa; a devotee named Paryuṣita is shown departing the mortal coil with calm joy, while sages narrate the ancient occurrence at Gātramocana.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Paryuṣita
• Gātramocana
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sthala-māhātmya ties place, story, and salvation: righteous intent, vows, and tīrtha-service culminate in upliftment and heavenly attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gātramocana in Prabhāsa-kṣetra, within whose sacred ambit Pretatīrtha gains renown.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is added here; the verse seals the māhātmya by locating the prior prescriptions (snāna, tarpaṇa, śrāddha) at Gātramocana.