Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

तेन दृष्टस्तदा बालः प्रांगणे विचरन्प्रिये । स्मृत्वाऽहसच्चिरं कालं भाव्यर्थं प्रति नोदितः

tena dṛṣṭastadā bālaḥ prāṃgaṇe vicaranpriye | smṛtvā'hasacciraṃ kālaṃ bhāvyarthaṃ prati noditaḥ

Wahai kekasih, melihat budak itu berjalan di halaman, sang mengetahui itu teringat akan rentang masa yang panjang dan batinnya tergerak oleh apa yang bakal terjadi.

तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम
दृष्टःwas seen
दृष्टः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootदृष्ट (कृदन्त; √दृश् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कर्मणि; ‘आसीत्’ (लुप्त) सह
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
बालःthe boy
बालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
प्राङ्गणेin the courtyard
प्राङ्गणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्राङ्गण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
विचरन्wandering; moving about
विचरन्:
Karta (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootविचरन् (कृदन्त; √चर् (धातु) + वि + शतृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त; ‘बालः’ इत्यस्य विशेषण
प्रियेO dear (one)
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; (सम्बोधन)
स्मृत्वाhaving remembered
स्मृत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल (having remembered)
अहःa day
अहः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
सत्lasting; being
सत्:
Karma (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत् (कृदन्त; √अस् (धातु) + शतृ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त; ‘अहः’ इत्यस्य विशेषण (being/lasting)
चिरम्for long
चिरम्:
Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (for a long time/long)
कालम्time
कालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
भाव्यर्थम्the future purpose; what is to be
भाव्यर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभाव्यर्थ (प्रातिपदिक; भाव्य + अर्थ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुष (भाव्यस्य अर्थः = भविष्यत्कार्यम्/उद्देश्यम्)
प्रतिtowards; regarding
प्रति:
Sambandha (Relation)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय; प्रति-योगे (towards/with regard to)
नोदितःwas urged; was prompted
नोदितः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootनोदित (कृदन्त; √नुद् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कर्मणि; ‘आसीत्’ (लुप्त) सह

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya; specific speaker not explicit in this excerpt)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Listener: priye (addressed beloved)

Scene: A small boy wandering innocently in the āśrama courtyard; the visiting knower watches with a gentle smile that conceals a heavy premonition, eyes turned inward as memory and future-vision arise.

J
jñānī
B
bāla (the boy)

FAQs

A knower perceives the hidden workings of karma and time, responding not merely to the present but to the unfolding future.

Prabhāsa-kṣetra, the sanctified setting in which karmic revelations and dharmic responses are narrated.

None directly; the verse foreshadows a dharmic response to impending fate.