Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

हिरण्मयानि पद्मानि अधः कृत्वा प्रजापतिः । लिंगमूर्ध्वं प्रतिष्ठाप्य स्वयं पूजितवांस्तदा । हिरण्यकमलैर्दिव्यैर्हिरण्येशस्ततोऽभवत्

hiraṇmayāni padmāni adhaḥ kṛtvā prajāpatiḥ | liṃgamūrdhvaṃ pratiṣṭhāpya svayaṃ pūjitavāṃstadā | hiraṇyakamalairdivyairhiraṇyeśastato'bhavat

Prajāpati menyusun teratai emas di bawah, lalu menegakkan liṅga dan pada saat itu baginda sendiri memujanya. Maka, melalui teratai emas yang mulia itu, Tuhan pun termasyhur sebagai Hiraṇyeśa (Hiraṇyeśvara).

hiraṇmayānigolden
hiraṇmayāni:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Roothiraṇmaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; विशेषण (golden)
padmānilotuses
padmāni:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpadma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
adhaḥdown/below
adhaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootadhaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
kṛtvāhaving made/placed
kṛtvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; "कृत्वा" (having made/placed)
prajāpatiḥPrajāpati
prajāpatiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā-pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासः—प्रजानां पतिः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
liṅgamliṅga
liṅgam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootliṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
ūrdhvamupwards
ūrdhvam:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootūrdhva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) अर्थे—ऊर्ध्वतया (upwards)
pratiṣṭhāpyahaving installed
pratiṣṭhāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootprati-√sthā (धातु) + ṇic (णिच् causative)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; णिजन्त
svayamhimself
svayam:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय (reflexive adverb) अर्थे—स्वयमेव
pūjitavānworshipped (having worshipped)
pūjitavān:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√pūj (धातु)
Formक्तवतु (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—"पूजितवान्" (one who worshipped)
tadāthen
tadā:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of time)
hiraṇyakamalaiḥwith golden lotuses
hiraṇyakamalaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Roothiraṇya-kamala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; कर्मधारय—हिरण्यं कमलं (golden lotus)
divyaiḥdivine
divyaiḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण
hiraṇyeśaḥHiraṇyeśa (Lord of gold; epithet/name)
hiraṇyeśaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothiraṇya-īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासः—हिरण्यस्य ईशः (षष्ठी-तत्पुरुषः), नाम
tataḥthereupon
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) अर्थे—ततः (thereupon)
abhavatbecame
abhavat:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsakṣetra Māhātmya; specific speaker not explicit in this verse)

Tirtha: Hiraṇyeśa/Hiraṇyeśvara (liṅga)

Type: kshetra

Scene: Prajāpati (Brahmā) places radiant golden lotuses beneath a sacred spot, then establishes an upright liṅga and worships it; the liṅga shines as Hiraṇyeśvara, suffused with gold light.

P
Prajāpati
L
Liṅga
H
Hiraṇyeśvara

FAQs

Devotion expressed through proper installation and worship of the liṅga sanctifies a place and reveals the deity’s celebrated name and presence.

The Brahmakuṇḍa vicinity in Prabhāsa Kṣetra, where Hiraṇyeśvara’s māhātmya is narrated.

Liṅga-pratiṣṭhā (establishing the liṅga) and pūjā (worship), here performed by Prajāpati with divine golden lotuses.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App