Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

मानवास्तत्र ये केचित्पुरराष्ट्रनि वासिनः । तत्रागता वरारोहे शिवरात्र्यामुपोषितुम्

Transliteration

mānavāstatra ye kecitpurarāṣṭrani vāsinaḥ | tatrāgatā varārohe śivarātryāmupoṣitum

Translation

Wahai wanita bersusuk elok, sesiapa pun yang tinggal di kota dan desa di wilayah itu datang ke sana untuk berpuasa (upavāsa) pada malam Śivarātri.

Word by Word

• मानवाः: people, men
• मानवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धक-प्रयोगः (relative pronoun)

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् + चित् (सर्वनाम + निपात)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचनार्थे अनिश्चित-प्रयोगः (indefinite pronoun)

• पुर: in towns
• पुर: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; 'पुरराष्ट्रनि' इत्यत्र द्वन्द्व-समाहारस्य प्रथमाङ्गम्

• राष्ट्रनि: in regions/countries
• राष्ट्रनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राष्ट्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; 'पुरराष्ट्रनि' इत्यत्र द्वन्द्व-समाहारस्य द्वितीयाङ्गम्

• वासिनः: residents
• वासिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वस् (धातु) → वासिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकृदन्त (णिनि/इन्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; 'निवासी' अर्थे

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय

• आगताः: having come
• आगताः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृविशेषणम् (मानवाः)

• वरारोहे: O fair-hipped lady
• वरारोहे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर + आरोह (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारयः (वरा आरोहा यस्याः)

• शिवरात्र्याम्: on Śivarātri
• शिवरात्र्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव + रात्रि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कालाधिकरण

• उपोषितुम्: to fast
• उपोषितुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: उप + वस् (धातु) → उपोषितुम् (तुमुन्-प्रत्यय)
• Form: तुमुनन्त (infinitive), क्रियार्थक; उपवासं कर्तुम्

Speaker

Unspecified narrator within Prabhāsakṣetra Māhātmya (deductively: Sūta/Lomaharṣaṇa narrating to sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājñī (queen)

Visual Art Cues

Scene: A broad procession of townspeople and villagers moving toward the sacred precinct for Śivarātri fasting—men, women, elders—carrying lamps, waterpots, bilva leaves, and simple offerings.

Characters & Entities

• Prabhāsa
• Śivarātri
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage and shared vrata-observance on Śivarātri are presented as a communal dharmic act that increases merit (puṇya).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra (Prabhāsatīrtha region), a major Śaiva pilgrimage landscape in the Skanda Purāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Upavāsa (fasting) on Śivarātri.