Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

तुष्टश्चाहं ततस्तस्य वराणां च शतं ददौ । अद्यापि तत्र देवेशि यमेश्वरमिति श्रुतम् । यमद्वितीयायां दृष्ट्वा यमलोकं न पश्यति

tuṣṭaścāhaṃ tatastasya varāṇāṃ ca śataṃ dadau | adyāpi tatra deveśi yameśvaramiti śrutam | yamadvitīyāyāṃ dṛṣṭvā yamalokaṃ na paśyati

Setelah berkenan, aku pun menganugerahkan kepadanya seratus kurnia. Hingga kini, wahai Dewi para dewa, tempat itu masyhur dengan nama “Yameśvara”. Dan sesiapa yang menatap (Tuhan itu) pada hari Yamadvitīyā, tidak akan melihat alam Yama.

तुष्टःpleased, satisfied
तुष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (कृदन्त; √तुष् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/उभयलिङ्ग-प्रयोग, प्रथमा (1st), एकवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय (adverb) — ‘then/from there’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
वराणाम्of boons
वराणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
शतम्a hundred
शतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; संख्यावाचक
ददौgave
ददौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अद्यtoday, even now
अद्य:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle) — ‘also/even’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb)
देवेशिO goddess (lady of gods)
देवेशि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवेशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
यमेश्वरम्Yameśvara (lord of Yama)
यमेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयम-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (यमस्य ईश्वरः)
इतिthus, as
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक अव्यय (quotative particle)
श्रुतम्is heard/has been heard
श्रुतम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रुत (कृदन्त; √श्रु धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
यमद्वितीयायाम्on Yamadvitīyā (the festival/day)
यमद्वितीयायाम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयम-द्वितीया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष (यमस्य द्वितीया) — पर्व/तिथि-नाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) — ‘having seen’
यमलोकम्Yama’s world
यमलोकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयम-लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (यमस्य लोकः)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Yameśvara (Prabhāsa)

Type: temple

Listener: Pārvatī

Scene: Śiva, radiant and tranquil, grants a cascade of boons to the tapasvin Yama before the Prabhāsa liṅga; the shrine is labeled ‘Yameśvara’. Pilgrims arrive on Yamadvitīyā with lamps and offerings, symbolically turning away from Yamaloka’s gates.

Y
Yameśvara
P
Prabhāsa
Y
Yamadvitīyā
Y
Yamaloka
D
Devī

FAQs

Śiva’s grace at a tīrtha transforms destiny: sincere worship culminates in boons and in protection from fear of death and Yama’s jurisdiction.

Yameśvara in Prabhāsakṣetra, a named sacred spot whose renown is tied to Yama’s devotion and Śiva’s boon.

Darśana of Yameśvara specifically on Yamadvitīyā, stated to confer the fruit of not seeing (i.e., not going to) Yamaloka.