Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 169

तपसि पचसि विश्वं पासि भस्मीकरोषि प्रकटयसि मयूखैर्ह्लादयतस्यंशुगर्भैः । सृजसि कमलजन्मा पालयस्यच्युताख्यः क्षपयसि च युगांते रुद्ररूपस्त्वमेकः

tapasi pacasi viśvaṃ pāsi bhasmīkaroṣi prakaṭayasi mayūkhairhlādayatasyaṃśugarbhaiḥ | sṛjasi kamalajanmā pālayasyacyutākhyaḥ kṣapayasi ca yugāṃte rudrarūpastvamekaḥ

Engkau memanaskan dan mematangkan alam semesta; Engkau melindunginya, dan Engkau juga menjadikannya abu. Dengan sinar yang membawa sukacita di dalam cahayanya, Engkau menyingkap dan menerangi segala-galanya. Engkau mencipta sebagai Yang Lahir dari Teratai (Brahmā), memelihara sebagai Yang Tidak Gugur (Viṣṇu), dan pada akhir yuga melebur sebagai Rudra—namun Engkau tetap Esa.

तपसिyou heat; you blaze
तपसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√तप् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पचसिyou cook; ripen
पचसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√पच् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विश्वम्the universe
विश्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पासिyou protect
पासि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√पा (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भस्मीकरोषिyou reduce to ashes
भस्मीकरोषि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभस्मी√कृ (धातु; नामधातु-प्रयोगः)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘भस्मी-करोति’ = ‘भस्मं करोति’
प्रकटयसिyou manifest; make visible
प्रकटयसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√कटय्/√कट् (धातु; causative sense)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; अर्थः ‘प्रकाशयसि/व्यक्तं करोति’
मयूखैःwith rays
मयूखैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमयूख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
ह्लादयतyou gladden; delight
ह्लादयत:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√ह्लाद् (धातु)
Formलोट् (Imperative) वा लट्-आदेशरूप (वेद/काव्य-प्रयोग); मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; पाठभेदे ‘ह्लादयसि’ अपेक्षितम्
अस्यof this (world)
अस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन
अंशुगर्भैःwith ray-filled (warm) ones
अंशुगर्भैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअंशु-गर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी/कर्मधारय-भावः ‘अंशवो गर्भे येषां’ = ‘अन्तर्निहित-किरणैः’
सृजसिyou create
सृजसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√सृज् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कमलजन्माlotus-born (Brahmā)
कमलजन्मा:
Karta (Apposition/कर्तृ-विशेषण)
TypeNoun
Rootकमल-जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कमले जन्म यस्य’ (epithet of Brahmā)
पालयसिyou protect
पालयसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√पाल् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अच्युताख्यःnamed Acyuta (Viṣṇu)
अच्युताख्यः:
Karta (Apposition/कर्तृ-विशेषण)
TypeNoun
Rootअच्युत-आख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘अच्युत इति आख्या यस्य’
क्षपयसिyou destroy; cause to perish
क्षपयसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√क्षप् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; अर्थः ‘नाशयसि/क्षयं नयसि’
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक-निपातः
युगान्तेat the end of an age
युगान्ते:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग-अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘युगस्य अन्ते’
रुद्ररूपःin the form of Rudra
रुद्ररूपः:
Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुद्र-रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः ‘रुद्रः एव रूपः’/‘रुद्रस्य रूपः’
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
एकःone; alone
एकः:
Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Unspecified within snippet (hymnic address to Sūrya in Prabhāsa-kṣetra-māhātmya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A single radiant cosmic being whose rays cook and ripen the world, protect it, and at yugānta burn it to ash; within the aura appear Brahmā on lotus, Viṣṇu as protector, and Rudra as dissolver—yet all merge into one solar brilliance.

S
Sūrya
B
Brahmā (Kamala-janman)
V
Viṣṇu (Acyuta)
R
Rudra

FAQs

The many divine functions (creation, sustenance, dissolution) are expressions of one supreme principle, praised here as Sūrya.

The praise occurs within the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya, highlighting Prabhāsa as a potent field for Sūrya-bhakti and merit.

No specific rite is prescribed in this verse; it is primarily theological praise (stuti) establishing Sūrya’s cosmic sovereignty.