Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

छागलंडं दुगण्डं च माकोटं मण्डलेश्वरम् । कालिंजरं वनं चैव शंकुकर्णं स्थलेश्वरम्

chāgalaṃḍaṃ dugaṇḍaṃ ca mākoṭaṃ maṇḍaleśvaram | kāliṃjaraṃ vanaṃ caiva śaṃkukarṇaṃ sthaleśvaram

Chāgalaṇḍa dan Dugaṇḍa; Mākoṭa—yang dikenali sebagai Maṇḍaleśvara; Kāliṃjara serta rimba suci; dan Śaṅkukarṇa—yang dikenali sebagai Sthaleśvara: semuanya diumumkan antara kuasa-kuasa suci kṣetra.

छागलण्डम्Chāgalaṇḍa (place-name)
छागलण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootछागलण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; (तीर्थ/स्थान-नाम)
दुगण्डम्Dugaṇḍa (place-name)
दुगण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुगण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (स्थान-नाम)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
माकोटम्Mākoṭa (place-name)
माकोटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाकोट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (स्थान-नाम)
मण्डलेश्वरम्Maṇḍaleśvara (lord of the region; place-name/deity)
मण्डलेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमण्डल-ईश्वर (प्रातिपदिक; मण्डल + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘lord of the region/circle’)
कालिंजरम्Kāliñjara (place-name)
कालिंजरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकालिंजर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (स्थान-नाम)
वनम्forest
वनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवalso/indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphasis)
शंकुकर्णम्Śaṃkukarṇa (name)
शंकुकर्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंकु-कर्ण (प्रातिपदिक; शंकु + कर्ण)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (‘cone/peg-eared’; नाम)
स्थलेश्वरम्Sthaleśvara (lord of the place; place-name/deity)
स्थलेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थल-ईश्वर (प्रातिपदिक; स्थल + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘lord of the place/ground’)

Skanda (deduced from Prabhāsa-kṣetra-māhātmya narrative style)

Tirtha: Chāgalaṇḍa; Dugaṇḍa; Mākoṭa (Maṇḍaleśvara); Kāliṃjara-vana; Śaṅkukarṇa (Sthaleśvara)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim-map tableau: several small shrines/linga-markers labeled with the names Chāgalaṇḍa, Dugaṇḍa, Mākoṭa (Maṇḍaleśvara), Kāliṃjara-vana, Śaṅkukarṇa (Sthaleśvara), arranged around a central Prabhāsa landscape.

C
Chāgalaṇḍa
D
Dugaṇḍa
M
Mākoṭa
M
Maṇḍaleśvara
K
Kāliṃjara
V
Vana
Ś
Śaṅkukarṇa
S
Sthaleśvara

FAQs

Prabhāsa-kṣetra is mapped through multiple named tīrthas, each carrying a distinct manifestation of divine lordship.

Chāgalaṇḍa, Dugaṇḍa, Mākoṭa (Maṇḍaleśvara), Kāliṃjara, the sacred forest (Vana), and Śaṅkukarṇa (Sthaleśvara).

No explicit ritual is stated; the verse functions as a tīrtha-catalog for pilgrimage remembrance and visitation.