Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

गोचर्ममात्रं तत्स्थानं समंतात्परिमण्डलम् । न हि कश्चिद्विजानाति विना शास्त्रेण भामिनि

gocarmamātraṃ tatsthānaṃ samaṃtātparimaṇḍalam | na hi kaścidvijānāti vinā śāstreṇa bhāmini

Tempat itu hanya sebesar sekeping kulit lembu, berbentuk bulat di sekelilingnya. Sesungguhnya, wahai yang jelita, tiada seorang pun dapat mengenalinya tanpa bimbingan śāstra.

गोचर्ममात्रम्only the size of a cowhide
गोचर्ममात्रम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगो + चर्म + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (गोचर्म = 'cow-hide') + 'मात्र' (measure-only) → 'only as much as a cowhide'
तत्that
तत्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण
स्थानम्place
स्थानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: 'on all sides, all around')
परिमण्डलम्circular; encircled
परिमण्डलम्:
Samānādhikaraṇa (Predicate adjective/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootपरि + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
हिindeed; for
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: emphasis/causal nuance)
कश्चित्anyone
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित-सर्वनाम
विजानातिknows; understands
विजानाति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + √ज्ञा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विनाwithout
विना:
Sambandha (Exclusion/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formवर्जनार्थक-अव्यय (preposition-like: 'without')
शास्त्रेणby scripture; through śāstra
शास्त्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
भामिनिO fair/bright lady
भामिनि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभामिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Śiva

Tirtha: Bhallukā Tīrtha (specific bindu/spot)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī

Scene: A tiny circular patch ‘cowhide-sized’ marked subtly on the ground; a learned guide points from a palm-leaf manuscript while an unknowing crowd overlooks it; Pārvatī listens.

Ś
Śāstra

FAQs

Sacredness may be subtle and localized; śāstra and tradition are necessary to correctly identify and honor a tīrtha.

A small, circular sacred locus within Prabhāsa Kṣetra (contextually tied to the Bhallukā Tīrtha narrative).

Reliance on śāstra (authoritative tradition) for correct tīrtha-identification; no specific rite is detailed.