Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36

यदीच्छेत्सर्वतीर्थेषु हेलया त्वभिषेचनम् । स्नानं कुर्वीत भक्त्या वै गोमत्युदधिसंगमे

yadīcchetsarvatīrtheṣu helayā tvabhiṣecanam | snānaṃ kurvīta bhaktyā vai gomatyudadhisaṃgame

Jika seseorang menginginkan pencapaian mudah seolah-olah telah mandi di semua tīrtha, hendaklah ia mandi dengan bhakti di pertemuan Sungai Gomatī dengan lautan.

यदिif
यदि:
Sambandha (Clause marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक अव्यय (conditional particle: if)
इच्छेत्should desire
इच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सर्वतीर्थेषुin all sacred places
सर्वतीर्थेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + तीर्थ (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (‘सर्वाणि तीर्थानि’)
हेलयाcasually/without effort
हेलया:
Karana (Manner/करण)
TypeNoun
Rootहेला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; भावे (as manner)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक/विरोधार्थक अव्यय (particle)
अभिषेचनम्ritual bathing/ablution
अभिषेचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअभि + सिच् (धातु) → अभिषेचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्नानम्bath
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कुर्वीतshould do/perform
कुर्वीत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक अव्यय (particle: indeed)
गोमती-उदधि-संगमेat the confluence of the Gomatī and the ocean
गोमती-उदधि-संगमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगोमती (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक) + संगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-परम्परा (‘गोमत्याः उदधेश्च संगमः’ = confluence of Gomatī and ocean)

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narrative style)

Tirtha: गोमती-उदधि-संगम (द्वारका)

Type: sangam

Listener: द्विजाः/विप्राः (पाठ में संबोधन)

Scene: प्रातःकाल का संगम: गोमती की धारा समुद्र में मिलती हुई; तीर्थयात्री अंजलि-बद्ध होकर स्नान-संकल्प करते हैं; दूर द्वारकाधीश-ध्वज/शिखर का संकेत, शंख-ध्वनि और लहरें।

S
Sarva-tīrtha
S
Snāna
B
Bhakti
G
Gomatī
O
Ocean (Varuṇālaya implied)

FAQs

Bhakti joined with tīrtha-snāna concentrates pilgrimage merit: one devoted act at a supreme site can equal many journeys.

Gomatī–Udadhisaṅgama, the sacred confluence near Dvārakā.

Perform snāna (ritual bathing) with devotion at the Gomatī–ocean confluence to gain sarva-tīrtha-like merit.