Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Dvaraka Mahatmya›Adhyaya 5›Shloka 38
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 38

Devanagari script

पादसंवाहनासक्तलक्ष्म्या जुष्टं मनोहरम् । तं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे हर्षोत्कर्षसमन्विताः । विष्णुं ते विष्णुसूक्तैश्च तुष्टुवुर्वेदसंभवैः

Transliteration

pādasaṃvāhanāsaktalakṣmyā juṣṭaṃ manoharam | taṃ dṛṣṭvā munayaḥ sarve harṣotkarṣasamanvitāḥ | viṣṇuṃ te viṣṇusūktaiśca tuṣṭuvurvedasaṃbhavaiḥ

Translation

Indah mempesona lagi bercahaya, Baginda dilayani oleh Lakṣmī yang tekun mengurut kaki-Nya. Melihat-Nya, semua resi diliputi sukacita yang meluap, lalu memuji Viṣṇu dengan himpunan kidung Viṣṇu yang lahir daripada Veda.

Word by Word
पाद-संवाहन-आसक्त-लक्ष्म्याby Lakshmi devoted to massaging (his) feet
पाद-संवाहन-आसक्त-लक्ष्म्या:
Karana/Hetu (Instrument/Means/तृतीया)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + संवाहन (प्रातिपदिक) + आसक्त (कृदन्त; सञ्ज्/सज् धातु + आ, क्त) + लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः (तत्पुरुषः) ‘पादसंवाहने आसक्ता लक्ष्मीः’
जुष्टम्attended/served
जुष्टम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजुष् (धातु) → जुष्ट (कृदन्त; क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (‘served/attended’)
मनोहरम्charming
मनोहरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनोहर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; द्वितीया, एकवचन; पुंलिङ्ग (संदर्भे विष्णोः)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive) ‘having seen’
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (मुनयः)
हर्ष-उत्कर्ष-समन्विताःendowed with joy and exaltation
हर्ष-उत्कर्ष-समन्विताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहर्ष (प्रातिपदिक) + उत्कर्ष (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त; अनु + इ/इन्? here सम्+अन्वि धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासः (द्वन्द्वः) ‘हर्षश्च उत्कर्षश्च’ + समन्वित
विष्णुम्Vishnu
विष्णुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, बहुवचन; (मुनयः इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देशः)
विष्णु-सूक्तैःwith hymns to Vishnu
विष्णु-सूक्तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक) + सूक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; समासः (तत्पुरुषः)
चand
च:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
तुष्टुवुःpraised
तुष्टुवुः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
वेद-सम्भवैःoriginating from the Vedas
वेद-सम्भवैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootवेद (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; समासः (तत्पुरुषः) ‘वेदात् सम्भवाः’ (originating from the Vedas); विशेषणम् (विष्णुसूक्तैः)
Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Dvārakā Māhātmya; specific speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu/Kṛṣṇa enthroned or seated in splendor; Lakṣmī at his feet performing pāda-saṃvāhana; a semicircle of sages with raised hands chant Vedic hymns, faces lit with joy.

Characters & Entities
L
Lakṣmī
V
Viṣṇu
V
Veda

FAQs

True darśana awakens ecstatic devotion, expressed through Vedic-rooted stuti and reverence toward the Lord with Lakṣmī.

Dvārakā’s sacred setting where sages receive Viṣṇu’s darśana.

Recitation/singing of Viṣṇu sūktas (Vedic hymns to Viṣṇu) as an act of praise.

←Previous Verse
Next Verse→