Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54

हते कंसे जरासन्धे नरके च निपातिते । उत्तारिते भुवो भारे कृष्णो देवकिनंदनः । चक्रे द्वारवतीं रम्यां सन्निधौ सागरस्य च

hate kaṃse jarāsandhe narake ca nipātite | uttārite bhuvo bhāre kṛṣṇo devakinaṃdanaḥ | cakre dvāravatīṃ ramyāṃ sannidhau sāgarasya ca

Tatkala Kaṃsa dan Jarāsandha telah dibunuh, Naraka dijatuhkan, dan beban bumi telah diringankan, Kṛṣṇa—kegembiraan Devakī—mendirikan kota Dvāravatī yang indah di sisi samudera.

हतेwhen (he) was slain
हते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु)
Formसप्तमी-एकवचन (Locative singular), क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘हत’; सति-सप्तमी (locative absolute)
कंसेin/with Kaṃsa (i.e., Kaṃsa being slain)
कंसे:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeNoun
Rootकंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बन्धः
जरासन्धे(with) Jarāsandha
जरासन्धे:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeNoun
Rootजरासन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बन्धः
नरके(with) Naraka
नरके:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बन्धः
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
निपातितेwhen (he) was struck down
निपातिते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootनि + पत् (धातु)
Formसप्तमी-एकवचन (Locative singular), क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘निपातित’; सति-सप्तमी
उत्तारितेwhen (it) was lifted/removed
उत्तारिते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootउद् + तॄ (धातु)
Formसप्तमी-एकवचन (Locative singular), क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘उत्तारित’; सति-सप्तमी
भुवःof the earth
भुवः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; ‘भारे’ इति विशेष्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः
भारे(in/with) the burden
भारे:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बन्धः (‘भुवो भारे’ = earth’s burden)
कृष्णःKrishna
कृष्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
देवकिनन्दनःson of Devakī
देवकिनन्दनः:
Karta (Apposition/कर्ता-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवकी + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवक्याः नन्दनः)
चक्रेmade, established
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
द्वारवतीम्Dvāravatī
द्वारवतीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वारवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
रम्याम्beautiful
रम्याम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘द्वारवतीम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
सन्निधौin the vicinity/presence
सन्निधौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसन्निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
सागरस्यof the ocean
सागरस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; ‘सन्निधौ’ इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)

A narrator within Dvārakā Māhātmya (speaker not explicit in the excerpt)

Tirtha: Dvāravatī (Dvārakā)

Type: kshetra

Scene: Kṛṣṇa, after victories over Kaṃsa, Jarāsandha, and Naraka, stands by the roaring sea, directing the creation/establishment of the splendid city Dvāravatī; celestial architects and attendants manifest palaces and walls.

K
Kṛṣṇa
D
Devakī
K
Kaṃsa
J
Jarāsandha
N
Naraka
D
Dvāravatī
S
Sāgara (ocean)

FAQs

The holy site’s greatness is rooted in divine action: Kṛṣṇa’s dharma-protecting deeds culminate in establishing Dvārakā as a sacred refuge.

Dvāravatī/Dvārakā, founded by Śrī Kṛṣṇa near the ocean.

None; the verse provides a purāṇic origin narrative (sthāna-nirukti) for Dvārakā’s sanctity.