Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 112

Devanagari script

चन्द्रशर्मोवाच । इष्टं दत्तं तपस्तप्तं भवद्भिर्मत्पितामहैः । प्रेतत्वे कारणं यत्स्याद्भवतां विस्मयो मम

Transliteration

candraśarmovāca | iṣṭaṃ dattaṃ tapastaptaṃ bhavadbhirmatpitāmahaiḥ | pretatve kāraṇaṃ yatsyādbhavatāṃ vismayo mama

Translation

Candraśarman berkata: “Wahai datuk-nenek moyangku—kamu sendiri—telah melakukan yajña, memberi dāna, dan menempuh tapa. Maka bagaimana sebabnya kamu jatuh ke keadaan preta? Ini sungguh menghairankan bagiku.”

Word by Word

• चन्द्रशर्मा: Candraśarman
• चन्द्रशर्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रशर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन

• इष्टम्: sacrifice/rite (performed)
• इष्टम्: Karma (Object understood with कृतम्/कृतम् implied)
• Type: Noun
• Root: इष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘इष्ट’ = यज्ञादि (sacrifice/rite)

• दत्तम्: gift/charity (given)
• दत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दा (धातु) + त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त used substantively; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तप्तम्: performed (austerity)
• तप्तम्: Karma-anvaya (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तप् (धातु) + त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying तपः)

• भवद्भिः: by you (honorific, plural)
• भवद्भिः: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; आदरार्थक-प्रयोग (honorific ‘you’)

• मत्पितामहैः: by my grandfathers
• मत्पितामहैः: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-षष्ठीसमास/प्रातिपदिक) + पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘my grandfathers’

• प्रेतत्वे: in the state of being a preta
• प्रेतत्वे: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रेतत्व (प्रातिपदिक; तद्धितान्त -त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• कारणम्: cause
• कारणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यत्: which (cause)
• यत्: Karta (Subject of syāt/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)

• स्यात्: might be
• स्यात्: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन

• भवताम्: of you
• भवताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; आदरार्थक (honorific)

• विस्मयः: astonishment
• विस्मयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Candraśarman

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (Hari-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pretas (his forefathers)

Visual Art Cues

Scene: Candraśarman, composed yet astonished, addresses the sorrowful ancestral pretas, gesturing toward the paradox of their fall despite sacrifices, gifts, and tapas.

Characters & Entities

• Candraśarman
• pitāmaha (forefathers)
• preta (departed spirit)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

External merits like sacrifice, charity, and austerity must be aligned with correct dharma and devotion; otherwise spiritual downfall is still possible.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader narrative belongs to the Dvārakā Māhātmya within the Prabhāsa Khaṇḍa, celebrating Dvārakā and Vāsudeva’s sacred sphere.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sacrifice (iṣṭa), charity (dāna), and austerity (tapas) are referenced as performed practices, prompting inquiry into their insufficiency in this case.