Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

तत्र यः कुरुते स्नानमष्टम्यां च समाहितः । स गच्छेत्परमं स्थानं देवै रपि सुदुर्लभम्

Transliteration

tatra yaḥ kurute snānamaṣṭamyāṃ ca samāhitaḥ | sa gacchetparamaṃ sthānaṃ devai rapi sudurlabham

Translation

Sesiapa yang mandi di sana pada hari Aṣṭamī (hari kelapan bulan), dengan minda terhimpun, akan mencapai kediaman tertinggi—yang amat sukar diperoleh bahkan oleh para dewa.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कुरुते: does, performs
• कुरुते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• स्नानम्: bath
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अष्टम्याम्: on the eighth (tithi)
• अष्टम्याम्: Kala (Time/काल)
• Type: Noun
• Root: अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तिथिवाचक (on the eighth lunar day)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• समाहितः: composed, attentive
• समाहितः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + √धा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (यः/सः इत्यस्य विशेषणम्)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गच्छेत्: would/should go
• गच्छेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (स्थानम् इत्यस्य विशेषणम्)

• स्थानम्: abode, place
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• देवैः: by the gods
• देवैः: Karana/Agent (Instrument/कर्ता-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• अपि: even
• अपि: Discourse marker (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपातः (also/even)

• सुदुर्लभम्: very hard to obtain
• सुदुर्लभम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (सु + दुर्लभ); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (स्थानम् इत्यस्य विशेषणम्)

Speaker

Pulastya (deduced from Adhyāya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgādhara Tīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: King (unnamed)

Visual Art Cues

Scene: A focused pilgrim bathes at Gaṅgādhara on Aṣṭamī; the water glows; devas in the sky look on, emphasizing the rarity of the attained ‘paramaṃ sthānam’.

Characters & Entities

• Aṣṭamī (tithi)
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mindful pilgrimage practice—especially tīrtha bathing on sacred tithis—leads to extraordinary spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha being praised is the site discussed in the Gaṅgādhara-tīrtha-māhātmya (Adhyāya 61, Arbuda Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna (ritual bathing) at the tīrtha on the Aṣṭamī tithi with mental concentration (samāhita).