Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे कुलसंतारणतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsa khaṇḍe tṛtīye'rbudakhaṃḍe kulasaṃtāraṇatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Translation

Demikian berakhir bab keempat puluh lapan, bernama “Huraian Māhātmya Tīrtha Kulasaṃtāraṇa”, dalam Śrī Skanda Mahāpurāṇa, pada Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, bahagian ketujuh (Prabhāsa Khaṇḍa) dan bahagian ketiga (Arbuda Khaṇḍa).

Word by Word

• इति: thus
• इति: Discourse marker (वाक्यसमाप्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/closure particle)

• श्रीस्कांदे: in the Śrī Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘श्रीमान् स्कन्दः’ इति/‘श्री-स्कन्द’ (ग्रन्थनाम)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘महत् पुराणम्’

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (८१-सहस्र-परिमाणवाची)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक

• प्रभास: Prabhāsa
• प्रभास: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, (समासपूर्वपद/स्थाननाम)

• खण्डे: in the section
• खण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तृतीये: in the third
• तृतीये: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक

• अर्बुदखण्डे: in the Arbuda section
• अर्बुदखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्बुद (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘अर्बुदस्य खण्डः’

• कुलसंतारणतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्: the description of the glory of the Kulasaṃtāraṇa-tīrtha
• कुलसंतारणतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्: Karta/Pradhāna (Title/विधेय)
• Type: Noun
• Root: कुल + संतारण + तीर्थ + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (विषय-निर्देशक शीर्षक)

• नाम: named
• नाम: Name-marker (संज्ञासूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (designation marker)

• अष्टचत्वारिंशः: forty-eighth
• अष्टचत्वारिंशः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्ट + चत्वारिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रम/संख्यावाचक (४८)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta/Pradhāna (Subject/विधेय)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Colophon/Redactor

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kulasantāraṇa-tīrtha

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-style closing scene: sages seated in a forest āśrama, palm-leaf manuscript and ink-pot, with a subtle backdrop hinting at a tīrtha (waterbody/ghāṭa) as the chapter concludes.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Ekāśītisāhasrī Saṃhitā
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Arbuda Khaṇḍa
• Kulasaṃtāraṇa-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

As a colophon, it seals the māhātmya section, emphasizing the authority and completeness of the tīrtha’s praised greatness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kulasaṃtāraṇa Tīrtha (as the chapter’s named subject).

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a structural/archival closing formula for the chapter.