Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

अतिकोपसमायुक्तैः कस्मिंश्चित्कारणांतरे । तदा देवेन प्रतिज्ञातं सर्वेषां त्रिदिवौकसाम्

atikopasamāyuktaiḥ kasmiṃścitkāraṇāṃtare | tadā devena pratijñātaṃ sarveṣāṃ tridivaukasām

“Pada suatu ketika, kerana suatu sebab tertentu, diliputi kemarahan yang amat, Tuhan pun ketika itu mengikrarkan suatu nazar di hadapan semua penghuni tiga langit (para dewa).”

अतिकोपसमायुक्तैःby those endowed with excessive anger
अतिकोपसमायुक्तैः:
Hetu/Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + कोप (प्रातिपदिक) + सम् (उपसर्ग) + युज् (धातु) → समायुक्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) बहुवचनम्; कृदन्त-विशेषणम्: सम्+आ+युज् (युजिर् योगे) क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘समायुक्त’; समासः: अति-कोप-समायुक्त (तत्पुरुषः)
कस्मिन्in some
कस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचनम्; सर्वनाम
चित्ever/any (indefinite particle)
चित्:
Modifier (Particle)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय-निपात)
Formनिपातः; ‘कस्मिन्’ इत्यनेन सह ‘कस्मिंश्चित्’ = ‘कस्मिन् + चित्’ (अनिश्चितार्थक)
कारण-अन्तरेin another circumstance/cause
कारण-अन्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचनम्; समासः: कारण-अन्तर (षष्ठी/तत्पुरुषः) ‘कारणस्य अन्तरम्’
तदाthen
तदा:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)
देवेनby the god (deva)
देवेन:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचनम्
प्रतिज्ञातम्was promised
प्रतिज्ञातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्रति (उपसर्ग) + ज्ञा (धातु) → प्रतिज्ञा (प्रातिपदिक) / प्रति+ज्ञा (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (past passive participle) नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे ‘प्रतिज्ञातम्’ = ‘promised’
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी) बहुवचनम्; सर्वनामसदृश-विशेषणप्रयोगः
त्रिदिवौकसाम्of the dwellers of heaven (gods)
त्रिदिवौकसाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रिदिव (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी) बहुवचनम्; समासः: त्रिदिव-ओकस् (तत्पुरुषः) ‘त्रिदिवे ओकः येषाम्’ → ‘त्रिदिवौकस्’ (देवाः)

Pulastya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Yayāti

Scene: Śiva, momentarily fierce with controlled anger, stands in a celestial court surrounded by devas; he pronounces a solemn vow, the atmosphere charged yet orderly.

D
Devas (Tridivaukas)
Ś
Śiva

FAQs

Even divine wrath is framed within dharma through a solemn vow; cosmic order is maintained by commitment to one’s word.

The vow is part of the Arbuda (Acaleśvara) narrative, grounding Śiva’s presence and actions in that sacred landscape.

None directly; the verse highlights a divine pratijñā (vow), which becomes the theological basis for later sacred observances.