Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4
Devanagari script
प्रायो मृतो मृतप्रायः शेषोऽभूद्धरणीतले । नष्टा अरण्यजा ग्राम्याः पशवः पक्षिणो मृगाः
Transliteration
prāyo mṛto mṛtaprāyaḥ śeṣo'bhūddharaṇītale | naṣṭā araṇyajā grāmyāḥ paśavaḥ pakṣiṇo mṛgāḥ
Translation
Hampir semuanya telah mati; yang tinggal di bumi pun seakan-akan sudah mati. Makhluk hutan dan desa—ternakan, burung-burung, dan binatang liar—semuanya binasa.
Word by Word
प्रायःmostly, generally
प्रायः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रायस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘प्रायः’ = प्रायः/अधिकांशतः (mostly, generally)
मृतःdead
मृतः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त; √मृ (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकाले कृदन्त (past participle): ‘dead’
मृतप्रायःalmost dead
मृतप्रायः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त) + प्राय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय-समास: ‘मृत इव प्रायः’ (almost dead)
शेषःthe remainder, what was left
शेषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अभूत्became, was
अभूत्:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलुङ् (Aorist/अनद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
धरणीतलेon the earth’s surface
धरणीतले:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी/संबन्ध): ‘धरण्याः तलम्’ = on the surface of the earth
नष्टाःperished, were destroyed
नष्टाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त; √नश् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (perished)
अरण्यजाःforest-born, wild
अरण्यजाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअरण्य (प्रातिपदिक) + ज (कृदन्त/प्रातिपदिक ‘born’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष-समास: ‘अरण्ये जाताः’ (born in the forest)
ग्राम्याःdomestic
ग्राम्याः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootग्राम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘domestic/village’
पशवःanimals, cattle
पशवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
मृगाःdeer, wild animals
मृगाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
Speaker
Pulastya (narrative continuation)
FAQs
When dharmic balance collapses, suffering spreads across all beings, underscoring the need for sacred remedies and right conduct.
No site is named here; it supports the larger Agni-tīrtha māhātmya by describing the calamity.
None; it is descriptive narration of the famine’s severity.