Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

प्रविष्टो भगवान्वह्निर्यथा देवैर्न लक्ष्यते । तत्रोत्थेन दर्दुरेण तेषां प्रोक्तो हुताशनः

praviṣṭo bhagavānvahniryathā devairna lakṣyate | tatrotthena dardureṇa teṣāṃ prokto hutāśanaḥ

Vahni yang mulia itu masuk dengan cara sehingga para dewa tidak dapat mengesannya. Namun di sana, seekor katak yang timbul telah mendedahkan Hutāśana kepada mereka.

प्रविष्टःentered
प्रविष्टः:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + विश् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (हुताशनः/वह्निः)
भगवान्venerable; divine
भगवान्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying वह्निः)
वह्निःfire (Agni)
वह्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाas; in such a way that
यथा:
Kriya-viśeṣaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
देवैःby the gods
देवैः:
Karana/Agent (Instrumental agent/करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation particle)
लक्ष्यतेis seen; is noticed
लक्ष्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive: is perceived)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
उत्थेनarisen; sprung up
उत्थेन:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying दर्दुरेण)
दर्दुरेणby a frog
दर्दुरेण:
Karana/Agent (Instrumental agent/करण)
TypeNoun
Rootदर्दुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
प्रोक्तःwas spoken of; was told
प्रोक्तः:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (हुताशनः)
हुताशनःHutāśana (fire, ‘eater of offerings’)
हुताशनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहुत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + अशन्/अशन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अग्निवाचक

Pulastya

Tirtha: Arbuda-jalāśaya / cascade vicinity (contextual)

Type: kund

Scene: Agni slips unseen into the waterscape; devas search in confusion. A frog suddenly surfaces, pointing out (by croak/gesture) the hidden presence of Hutaśana.

A
Agni (Vahni/Hutāśana)
D
Devas
F
Frog (Dardura)

FAQs

The divine may remain unseen even to the mighty; humble creatures can become instruments of revelation in sacred places.

The setting is Arbuda’s waters where Agni hides; the landscape itself functions as a sacred veil and revealer.

None stated; the verse highlights the motif of revelation at a sacred water-site.