Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

वसिष्ठ उवाच । अस्त्युपायो नगानां तु तत्र नेतुं महानग । तवायं तनयस्तत्र विख्यातो नंदिवर्द्धनः

vasiṣṭha uvāca | astyupāyo nagānāṃ tu tatra netuṃ mahānaga | tavāyaṃ tanayastatra vikhyāto naṃdivarddhanaḥ

Vasiṣṭha berkata: “Wahai gunung yang agung, sesungguhnya ada suatu upaya untuk membawa gunung-gunung ke sana. Puteramu, yang masyhur di sana sebagai Nandivardhana, akan menunaikannya.”

वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriya (Existential/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन
उपायःa means
उपायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नगानाम्for/of the mountains
नगानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विशेषार्थक-निपात
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक
नेतुम्to lead (them)
नेतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootनी (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), प्रयोजनार्थक
महानगO great mountain
महानग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + नग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् नगः)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तनयःson
तनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक
विख्यातःrenowned
विख्यातः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (तनयः)
नन्दिवर्द्धनःNandivardhana (name)
नन्दिवर्द्धनः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootनन्दि + वर्द्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नन्देः वर्द्धनः) / नाम

Vasiṣṭha

Tirtha: Arbuda (via Nandivardhana’s agency)

Type: kshetra

Listener: A ‘great mountain’ (mahānaga/mahānagaḥ—personified mountain)

Scene: Sage Vasiṣṭha, calm and radiant, addressing a personified great mountain; he gestures toward a youthful, heroic figure—Nandivardhana—standing ready as the ‘means’.

V
Vasiṣṭha
H
Himavān
N
Nandivardhana

FAQs

Dharma is upheld through wise counsel: even great obstacles can be resolved by a proper means (upāya) aligned with duty.

The verse sits within the Arbuda-khaṇḍa context, oriented to the Arbuda (Mount Abu) sacred landscape rather than a specific tīrtha in this line.

No explicit rite is stated; the focus is on appointing an agent (Nandivardhana) to accomplish a sacred task.