Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 104

Devanagari script

धर्म उवाच । येऽत्र स्नानं करिष्यंति सुपुण्ये सलिले शुभे । चतुर्द्दश्यां विशेषेण ते यास्यंति परां गतिम्

Transliteration

dharma uvāca | ye'tra snānaṃ kariṣyaṃti supuṇye salile śubhe | caturddaśyāṃ viśeṣeṇa te yāsyaṃti parāṃ gatim

Translation

Dharma berkata: “Sesiapa yang akan mandi di sini dalam air yang mulia lagi sangat berkat ini—terutama pada hari bulan keempat belas—akan mencapai tujuan tertinggi.”

Word by Word

• धर्मः: Dharma
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (वक्ता)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम्

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• करिष्यन्ति: will do
• करिष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), प्रथम-पुरुषः (3rd), बहुवचनम्, परस्मैपदम्

• सुपुण्ये: in very holy
• सुपुण्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सुपुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (सलिले)

• सलिले: in the water
• सलिले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth (lunar day)
• चतुर्दश्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रकारवाचक-तृतीया (adverbial instrumental)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम

• यास्यन्ति: will go
• यास्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), प्रथम-पुरुषः (3rd), बहुवचनम्, परस्मैपदम्

• पराम्: supreme
• पराम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (गतिम्)

• गतिम्: destination
• गतिम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Dharma

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapilā-tīrtha (inferred)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Kapilā and the narrative audience/pilgrims

Visual Art Cues

Scene: Dharma personified speaks as a sage-like figure, pointing to a shining reservoir; pilgrims bathe at dawn on caturdaśī, with lamps and offerings on the steps; the air feels still and sanctified.

Characters & Entities

• Dharma
• Kapilā-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right time (kāla) combined with right place (tīrtha) magnifies spiritual fruit, culminating in the highest good.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kapilā-tīrtha, the auspicious and highly meritorious waters where bathing is praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) at this tīrtha, with special emphasis on caturdaśī (the 14th lunar day).