Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

तं दृष्ट्वा ब्राह्मणं खिन्नं वैराग्येण समन्वितम् । कृपाविष्टा महादेवी वाक्यमेतदुवाच ह

taṃ dṛṣṭvā brāhmaṇaṃ khinnaṃ vairāgyeṇa samanvitam | kṛpāviṣṭā mahādevī vākyametaduvāca ha

Melihat brāhmaṇa itu murung dan dipenuhi vairāgya, Mahādevī tersentuh oleh belas kasih lalu mengucapkan kata-kata ini.

तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
ब्राह्मणम्the Brahmin
ब्राह्मणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (तम्) इति विशेष्य
खिन्नम्dejected
खिन्नम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootखिन्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (ब्राह्मणम्)
वैराग्येणwith dispassion
वैराग्येण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवैराग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
समन्वितम्endowed; possessed
समन्वितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + अन्वि (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (ब्राह्मणम्)
कृपाविष्टाfilled with compassion
कृपाविष्टा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृपा + आविष्ट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (महादेवी); तृतीया-तत्पुरुष (कृपया आविष्टा)
महादेवीthe great goddess
महादेवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महती देवी)
वाक्यम्words; speech
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; (वाक्यम्) इति विशेषण
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
indeed; (emphatic particle)
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/ख्यात्यर्थक निपात (expletive particle)

Narrator (contextual narration within Arbuda Khaṇḍa)

Tirtha: अर्बुद-गिरि (कथास्थल)

Type: peak

Listener: शौनकादि

Scene: सरस्वती साधक को देखकर करुणा-पूर्ण दृष्टि से झुकती/आशीर्वाद-मुद्रा; साधक खिन्न, नेत्र अधोमुख; वातावरण में शान्त उज्ज्वलता।

M
Mahādevī
S
Sarasvatī
B
Brāhmaṇa

FAQs

True renunciation and suffering draw divine compassion, which then guides the seeker toward dharma and upliftment.

The Arbuda sacred landscape; the tīrtha’s specific name and fruit are stated later in the dialogue.

None directly; the verse introduces the compassionate intervention that will lead to a boon and later bathing injunctions.