Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे सर्वलक्षणलक्षितम् । देवापिः प्रथमस्तत्र द्वितीयः शंतनुर्द्विजाः

Transliteration

tasya putradvayaṃ jajñe sarvalakṣaṇalakṣitam | devāpiḥ prathamastatra dvitīyaḥ śaṃtanurdvijāḥ

Translation

Baginda memperoleh dua orang putera, bertanda dengan segala ciri yang mulia dan bertuah: yang sulung ialah Devāpi, dan yang kedua—wahai para dwija—ialah Śaṃtanu.

Word by Word

• तस्य: of him/of that (king)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम

• पुत्रद्वयम्: a pair of sons
• पुत्रद्वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; द्विगु-समासः (two sons)

• जज्ञे: was born / came into being
• जज्ञे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• सर्वलक्षणलक्षितम्: marked with all auspicious signs
• सर्वलक्षणलक्षितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक) + लक्षित (कृदन्त; √लक्ष्)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त) ‘लक्षित’ = marked; समासः = सर्वैः लक्षणैः लक्षितम्

• देवापिः: Devāpi
• देवापिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवापि (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; व्यक्तिनाम

• प्रथमः: the first
• प्रथमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• द्वितीयः: the second
• द्वितीयः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• शंतनुः: Śaṃtanu
• शंतनुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंतनु (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; व्यक्तिनाम

• द्विजाः: O twice-born (Brahmins)
• द्विजाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; संबोधनार्थे प्रयोगः (vocative sense)

Speaker

Sūta (narrator)

Skanda Dialogue

Listener: dvijāḥ (addressed audience)

Visual Art Cues

Scene: A courtly scene of Pratīpa’s household: two radiant princes, Devāpi and Śaṃtanu, presented with auspicious marks while sages and ministers look on.

Characters & Entities

• Pratīpa
• Devāpi
• Śaṃtanu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas link sacred geography with dharmic lineages, showing how the lives of righteous kings become vehicles for tīrtha-glory.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it continues the narrative framework leading toward Agnitīrtha’s account.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.