Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

तं पूरय ममादेशाद्द्रुतं गत्वाऽभिपांसुभिः । येन न स्याद्गतिस्तत्र कस्यचिन्मृत्युधर्मिणः

taṃ pūraya mamādeśāddrutaṃ gatvā'bhipāṃsubhiḥ | yena na syādgatistatra kasyacinmṛtyudharmiṇaḥ

“Dengan perintahku, pergilah segera dan timbuslah gua itu dengan pasir, supaya tiada seorang pun manusia fana—yang tertakluk kepada kematian—dapat menemukan jalan masuk ke sana.”

तम्that (it)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अन्वादेश-सर्वनाम
पूरयfill
पूरय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूरय् (धातु; √पूर्/पूरयति, चुरादि)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम
आदेशात्from (by) the command
आदेशात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootआदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्रुत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootगम् (धातु; √गम्)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
अभि-पांसुभिःwith/using (heaps of) dust
अभि-पांसुभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय) + पांसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; ‘अभि’ उपसर्ग-सन्निकर्षार्थः
येनby which
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
स्यात्would be
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु; √अस्)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
गतिःpassage/way
गतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
कस्यचित्of anyone
कस्यचित्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)
मृत्युधर्मिणःof one subject to death
मृत्युधर्मिणः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक) + धर्मिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘मृत्युः धर्मः यस्य’ (मृत्युधर्मिन्)

Śakra (Indra)

Tirtha: Nāga-bila (Hāṭakeśvara-kṣetra)

Type: cave

Listener: Śaunaka and sages

Scene: Indra commands Vāyu to rush to the cavern and fill it with sand; the cave mouth is shown being choked by swirling sand carried on a powerful wind.

Ś
Śakra (Indra)
S
Saṃvartakānila
M
Mahānāga-bila
H
Hāṭakeśvara-kṣetra

FAQs

Worldly power tries to restrict access, yet tīrtha-events ultimately reveal higher divine will beyond mere control.

The Mahānāga-bila within Hāṭakeśvara-kṣetra.

No ritual is prescribed; the verse narrates Indra’s instruction to obstruct the passage.