Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

तस्मान्नास्त्यत्र मे दोषः स्वल्पोऽपि द्विजसत्तम । रुद्रशीर्षप्रभावोऽयं तस्य कुण्डोदकस्य च

Transliteration

tasmānnāstyatra me doṣaḥ svalpo'pi dvijasattama | rudraśīrṣaprabhāvo'yaṃ tasya kuṇḍodakasya ca

Translation

Oleh itu, wahai yang terbaik antara para brāhmaṇa, di sini tidak ada sedikit pun cela padaku; inilah keampuhan Rudraśīrṣa serta air kolam suci itu.

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (हेतु/तस्मात् = ‘therefore’), सर्वनाम-आधारित अव्यय

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negative particle)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (देश-अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम; ‘of me/my’

• दोषः: fault
• दोषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• स्वल्पः: small
• स्वल्पः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (दोषः इति विशेष्य)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपवादार्थक अव्यय (even/also)

• द्विजसत्तम: O best of the twice-born
• द्विजसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + सत्तम (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुष-समास (द्विजानां सत्तमः)

• रुद्रशीर्षप्रभावः: the power of Rudra’s head
• रुद्रशीर्षप्रभावः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + शीर्ष + प्रभाव (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रुद्रस्य शीर्षस्य प्रभावः)

• अयम्: this
• अयम्: Viśeṣaṇa (Demonstrative/निर्देशक)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• कुण्डोदकस्य: of the pond-water
• कुण्डोदकस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड + उदक (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुष-समास (कुण्डस्य उदकम्)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

Speaker

Vaiśvānara (Agni), inferred from context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudraśīrṣa-kuṇḍa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: a brāhmaṇa addressed as dvija-sattama

Visual Art Cues

Scene: Agni (Hutāśana/Vaiśvānara) speaks to a brāhmaṇa, declaring that no fault remains due to Rudraśīrṣa and the kuṇḍa’s water; the sacred pond glows with a Rudra-sign.

Characters & Entities

• Rudraśīrṣa
• Kuṇḍa water
• Dvija (brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse underscores tīrtha-prabhāva: sacred sites and waters can remove blemish (doṣa) and restore purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rudraśīrṣa and its associated kuṇḍa (sacred pond).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, bathing/using the kuṇḍa water as a purificatory act.