Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

ततस्तु नवमे प्राप्ते दिवसे कुरुपांडवाः । भीष्माद्याः पुंडरीकाक्षमिदमूचुः ससौहृ दम्

tatastu navame prāpte divase kurupāṃḍavāḥ | bhīṣmādyāḥ puṃḍarīkākṣamidamūcuḥ sasauhṛ dam

Kemudian, apabila tiba hari kesembilan, kaum Kuru dan Pāṇḍava—dipimpin oleh Bhīṣma—menuturkan kata-kata ini kepada Puṇḍarīkākṣa dengan kasih dan persahabatan yang tulus.

ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अपादानार्थ (then/from that)
तुindeed / then
तु:
Sambandha-bodhaka (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयबोधक (particle: “but/indeed”)
नवमेon the ninth
नवमे:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनवम (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषण (दिवसे)
प्राप्तेwhen (it) had arrived
प्राप्ते:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal circumstance)
TypeAdjective
Rootप्राप्त (कृदन्त; √प्राप् + क्त)
Formभूतकृदन्त; पुं/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
दिवसेon the day
दिवसे:
Kāla-adhikaraṇa (Time)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी
कुरुपाण्डवाःthe Kurus and the Pāṇḍavas
कुरुपाण्डवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुरु (प्रातिपदिक) + पाण्डव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वन्द्व-समास (कुरवः च पाण्डवाः च); प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
भीष्माद्याःBhīṣma and others
भीष्माद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीष्म (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तत्पुरुष (भीष्मः आदिः येषाम्/भीष्म-आदि-समूहः); प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पुण्डरीकाक्षम्Puṇḍarīkākṣa (lotus-eyed one)
पुण्डरीकाक्षम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुण्डरीकाक्ष (प्रातिपदिक; पुण्डरीक + अक्ष)
Formपुंलिङ्ग; कर्मधारय-समास (पुण्डरीक-इव अक्षी यस्य); द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सम्बोध्य-रूपेण (addressed object)
इदम्this
इदम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
ससौहृदम्with friendliness / amicably
ससौहृदम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootस (उपसर्ग/सह) + सौहृद (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (with friendliness)

Narrator (Purāṇic narrator)

Type: kshetra

Scene: Ninth-day morning at the tīrtha: Bhīṣma and Kuru–Pāṇḍava leaders stand with folded hands before Puṇḍarīkākṣa; the mood is affectionate and solemn after days of celebration.

K
Kuru
P
Pāṇḍava
B
Bhīṣma
P
Puṇḍarīkākṣa (Viṣṇu/Kṛṣṇa)

FAQs

In a tīrtha setting, devotion expresses itself as respectful, affectionate dialogue with the Lord, guided by elders like Bhīṣma.

The ongoing tīrtha of Adhyāya 73 (Nāgarakhaṇḍa, Tīrthamāhātmya); the precise site-name is clarified in adjacent verses.

None in this verse; it sets the narrative scene for the request made to the Lord.