Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

। सूत उवाच । ततो निःक्षत्रिये लोके क्षत्त्रिण्यो वंशकारणात् । क्षेत्रजान्ब्राह्मणेभ्यश्च सुषुवुस्तनया न्वरान् । ते वृद्धिं च समासाद्य क्षेत्रजाः क्षत्रियोपमाः । जगृहुर्मेदिनीं वीर्यात्संनिरस्य द्विजोत्तमान्

| sūta uvāca | tato niḥkṣatriye loke kṣattriṇyo vaṃśakāraṇāt | kṣetrajānbrāhmaṇebhyaśca suṣuvustanayā nvarān | te vṛddhiṃ ca samāsādya kṣetrajāḥ kṣatriyopamāḥ | jagṛhurmedinīṃ vīryātsaṃnirasya dvijottamān

Sūta berkata: Kemudian, apabila dunia tanpa ksyatriya, wanita-wanita ksyatriya—yang ingin memelihara keturunan mereka—melahirkan anak-anak lelaki yang hebat melalui para brahmana. Apabila anak-anak ini membesar, mereka merampas bumi dengan kekuatan mereka, mengusir para brahmana yang terkemuka.

सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
ततःthen
ततः:
Kala/Sequence (क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
निःक्षत्रियेin a kṣatriya-less
निःक्षत्रिये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनिः + क्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण ‘लोके’; तत्पुरुषः/उपपद-समासः ‘क्षत्रिय-रहिते’
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
क्षत्त्रिण्यःkṣatriya women
क्षत्त्रिण्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षत्त्रिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
वंशकारणात्because of lineage-continuation
वंशकारणात्:
Hetu/Reason (हेतु)
TypeNoun
Rootवंश + कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेत्वर्थे (because of); षष्ठी-तत्पुरुषः ‘वंशस्य कारणम्’
क्षेत्रजान्sons born through kṣetra (appointed procreation)
क्षेत्रजान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्रज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः ‘क्षेत्रे जातः’ (born from a field/appointed procreation)
ब्राह्मणेभ्यःfrom brāhmaṇas
ब्राह्मणेभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
सुषुवुःthey bore (gave birth)
सुषुवुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्
तनयान्sons
तनयान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
वरान्excellent, choice
वरान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; ‘तनयान्’ इति विशेष्येण सह
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st), बहुवचन
वृद्धिम्growth, increase
वृद्धिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
समासाद्यhaving attained
समासाद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-√सद् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष अव्यय (gerund)
क्षेत्रजाःthe kṣetrajā sons
क्षेत्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्रज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘क्षेत्रे जाताः’
क्षत्रियोपमाःresembling kṣatriyas
क्षत्रियोपमाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षत्रिय + उपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः ‘क्षत्रिय-उपमाः’ (like kṣatriyas)
जगृहुःthey seized, took
जगृहुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्
मेदिनीम्the earth
मेदिनीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमेदिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
वीर्यात्by (their) valor/strength
वीर्यात्:
Hetu/Instrumental-cause (हेतु)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेत्वर्थे (by/through strength)
संनिरस्यhaving driven away, expelling
संनिरस्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम्-नि-√रस् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष अव्यय (gerund)
द्विजोत्तमान्the best brāhmaṇas
द्विजोत्तमान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कर्मधारयः ‘उत्तमाः द्विजाः’

Sūta

Scene: A world bereft of kṣatriyas: kṣatriya women seek progeny through brāhmaṇas; later, grown sons seize the earth and expel brāhmaṇas—two-phase montage of conception and later usurpation.

S
Sūta
B
brāhmaṇa
K
kṣatriya
K
kṣetraja

FAQs

When dharma-order collapses, even legitimizing customs can be distorted into power-struggles; social stability requires restraint and respect for the righteous.

No specific tīrtha is named in this verse; it supplies historical background that often precedes a tīrtha’s origin-story or merit-explanation.

None; it discusses lineage (kṣetraja) and political displacement rather than a rite.