Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

यदा तन्निर्मितं तत्र पुरं तेन महात्मना । तस्य संरक्षणार्थाय तदा सा स्थापिता द्विजाः

yadā tannirmitaṃ tatra puraṃ tena mahātmanā | tasya saṃrakṣaṇārthāya tadā sā sthāpitā dvijāḥ

Tatkala kota itu dibina di sana oleh insan yang berhati agung itu, maka pada waktu itulah—wahai kaum dwija—Dewi itu ditempatkan untuk melindungi kota tersebut.

यदाwhen
यदा:
Kālādhi karaṇa (Temporal connective)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक सम्बन्धबोधक (relative temporal indeclinable: ‘when’)
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; ‘पुरम्’ इत्यस्य विशेषणम् (that)
निर्मितम्built / constructed
निर्मितम्:
Kriyā (Predicative participle)
TypeVerb
Rootनिर्मा (धातु; नि+मा ‘माने/निर्माणे’)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; ‘पुरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
पुरम्city
पुरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative 2nd); एकवचन
तेनby him
तेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; सर्वनाम
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; (तेन इत्यस्य विशेषणम्)
तस्यof it / of that (city)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive 6th); एकवचन
संरक्षणार्थायfor protection
संरक्षणार्थाय:
Sampradāna (Purpose/Dative)
TypeNoun
Rootसंरक्षण-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति (Dative 4th); एकवचन; प्रयोजनार्थ (for the purpose of protection)
तदाthen
तदा:
Kālādhi karaṇa (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; सर्वनाम (refers to devī)
स्थापिताwas installed
स्थापिता:
Kriyā (Predicative participle)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
द्विजाःO twice-born (brahmins)
द्विजाः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; संबोधनार्थेऽपि प्रयोगः (used as address though nominative form)

Sūta

Tirtha: Camatkārī-kṣetra (city-guardian shrine)

Type: kshetra

Listener: dvijās (twice-born sages)

Scene: A newly built city with gates and ramparts; at its threshold a Devī shrine is consecrated, symbolically ‘locking’ protection over the settlement.

C
Camatkārī Devī
T
the Mahātmā (founder/king)

FAQs

A community’s welfare is safeguarded when governance and devotion establish divine guardianship aligned with dharma.

The city associated with Camatkārī Devī’s स्थापना is praised as a protected sacred settlement within the Nāgara Khaṇḍa narrative.

Establishing the deity (pratiṣṭhā/स्थापना) for kṣetra-rakṣā (protection of the place) is implied.