Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 51

दक्ष उवाच । मया धर्म्यमपि प्रोक्तो वाक्यमेष कुबुद्धिमान् । नाकरोन्मे पुरः प्रोच्य करिष्यामीत्य सत्यवाक्

dakṣa uvāca | mayā dharmyamapi prokto vākyameṣa kubuddhimān | nākaronme puraḥ procya kariṣyāmītya satyavāk

Dakṣa berkata: Aku juga telah menuturkan kepadanya kata-kata yang selaras dengan dharma, namun si dungu ini tidak melaksanakannya. Di hadapanku dia berjanji, “Aku akan melakukannya,” tetapi ternyata dia memungkiri kata-katanya.

दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
धर्म्यम्righteous, proper
धर्म्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootधर्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (वाक्यम् इति)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
प्रोक्तःwas spoken/told
प्रोक्तः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे कर्तृ-सम्बन्धः (मया)
वाक्यम्statement, words
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन
एषःthis (person)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
कुबुद्धिमान्of evil intellect, foolish
कुबुद्धिमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकु-बुद्धि-मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (एषः) ; समासः: कु (दुष्ट) + बुद्धि (intellect) + मत् (possessing)
not
:
Sambandha/Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
अकरोत्did
अकरोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेto me / for me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Gen./Dat.), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप
पुरःin front, before
पुरः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb/preposition)
प्रोच्यhaving said
प्रोच्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
करिष्यामिI will do
करिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
सत्यवाक्truth-speaking
सत्यवाक्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसत्य-वाच् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (एषः) ; समासः: सत्य (true) + वाच् (speech)

Dakṣa

Listener: Śiva (Vṛṣabhadhvaja)

Scene: Dakṣa, stern and wounded, recounts to Śiva how the Moon promised obedience yet failed; a court-like assembly with sages as witnesses, tension in posture and gesture.

D
Dakṣa
C
Candra

FAQs

Keeping one’s word and acting on dharmic counsel are central virtues; failure in satya leads to grave consequences.

The dialogue occurs within the Prabhāsa-kṣetra-centered Tīrthamāhātmya narrative frame.

None; this verse focuses on ethical causality—speech, promise, and accountability.