Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

अपश्यत्तेजसा युक्तं स्वयमेव व्यवस्थितम् । द्वादशार्कप्रतीकाशं चित्ताह्लादकरं परम्

apaśyattejasā yuktaṃ svayameva vyavasthitam | dvādaśārkapratīkāśaṃ cittāhlādakaraṃ param

Ia melihatnya dipenuhi sinar kemuliaan, tegak berdiri dengan sendirinya—bercahaya laksana dua belas matahari, luhur, dan menggembirakan hati.

अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (he/she saw)
तेजसाwith radiance
तेजसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (with radiance)
युक्तम्endowed
युक्तम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (endowed/connected) — ‘लिङ्गम्’ (implicit)
स्वयम्by itself
स्वयम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मवाचक (oneself)
एवindeed
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
स्वयमेवall by itself
स्वयमेव:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् + एव (अव्यय-द्वय)
Formअव्ययसमूह; क्रियाविशेषण (by itself indeed)
व्यवस्थितम्standing/established
व्यवस्थितम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + वि-अव-उपसर्ग + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (standing/placed)
द्वादशtwelve
द्वादश:
Visheshana (Numeral modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; समासपूर्वपद (twelve)
अर्कsun
अर्क:
Sambandha (Within compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासमध्यपद (sun)
प्रतीकाशम्resembling (in brilliance)
प्रतीकाशम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतीकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (resembling/bright like)
द्वादशार्कप्रतीकाशम्shining like twelve suns
द्वादशार्कप्रतीकाशम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादश + अर्क + प्रतीकाश (प्रातिपदिक-त्रय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्वादशानाम् अर्काणाम् इव प्रतीकाशम्)
चित्तmind
चित्त:
Sambandha (Within compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद (mind)
आह्लादdelight
आह्लाद:
Sambandha (Within compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआह्लाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासमध्यपद (delight)
करम्causing
करम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (making/causing)
चित्ताह्लादकरम्delighting the mind
चित्ताह्लादकरम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचित्त + आह्लाद + कर (प्रातिपदिक-त्रय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (चित्तस्य आह्लादं करोति)
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (supreme/excellent)

Narrator (within the Purāṇic dialogue; exact named speaker not in snippet)

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇas (dvijāḥ) as the addressed audience in the narrative frame

Scene: The liṅga stands upright, seemingly self-born, emitting a concentrated aura like multiple suns; the cow gazes toward it, the forest around dimmed by the central blaze.

Ś
Śiva-liṅga (self-established implied)

FAQs

True sanctity is self-manifest and transformative; darśana of the divine uplifts the mind.

The Kalaśeśvara liṅga (presented as self-established) in the Śrī Hāṭakeśvara-kṣetra narrative.

None directly; the verse emphasizes darśana (beholding) and the liṅga’s svayaṃ-pratiṣṭhā (self-established presence).