Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 55

मंकणक उवाच । अनृतं न मया प्रोक्तं स्वैरेणापि कदाचन । तस्मादेवंविधाः सर्वे जलसर्पा भविष्यथ

maṃkaṇaka uvāca | anṛtaṃ na mayā proktaṃ svaireṇāpi kadācana | tasmādevaṃvidhāḥ sarve jalasarpā bhaviṣyatha

Maṅkaṇaka berkata: “Aku tidak pernah mengucapkan dusta, walau dalam keadaan bebas atau lalai sekalipun. Maka, kamu semua akan menjadi ular air seperti jenis ini.”

मंकणकःMaṃkaṇaka
मंकणकः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootमंकणक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
अनृतम्falsehood, untruth
अनृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/नकार)
मयाby me
मया:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमपुरुषार्थे सर्वनाम, तृतीया (Instrumental), एकवचन
प्रोक्तम्spoken, said
प्रोक्तम्:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘spoken’
स्वैरेणvoluntarily, at will
स्वैरेण:
Karana (Manner/करण)
TypeNoun
Rootस्वैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगे), तृतीया, एकवचन; साधन/प्रकारवाचकः (‘at will/voluntarily’)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अप्यर्थ), ‘even/also’
कदाचनever, at any time
कदाचन:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक), ‘ever/at any time’
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (हेतौ/तस्मात्), ‘therefore’
एवंविधाःof this kind, such
एवंविधाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएवं (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुषः (एवं-विधः = ‘of such kind’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (जलगसर्पाः इति)
जलसर्पाःwater-snakes
जलसर्पाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + सर्प (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुषः (जलस्य सर्पाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भविष्यथyou will become
भविष्यथ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

Maṅkaṇaka

Type: kund

Scene: Maṅkaṇaka, composed and radiant, declares his unwavering truth; before him, serpent-beings or petitioners receive a transformative decree—becoming water-serpents.

M
Maṅkaṇaka
J
Jalasarpāḥ (water-serpents)

FAQs

Truthfulness (satya) is portrayed as a sage’s defining power; words spoken from such integrity become irrevocable.

The transformation narrative is embedded in the chapter’s tīrtha setting (the Sārasvata-related lake/area), explaining phenomena associated with the site.

No ritual is prescribed; the verse emphasizes satya and the consequential potency of a sage’s declaration.