Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 51

आनन्दितेन भवता प्रार्थितोऽहं यतो मुने । आनन्देश्वरसंज्ञस्तु ख्यातिं यास्यामि भूतले । एतत्पुरं च मे नाम्ना आनन्दाख्यं भविष्यति

ānanditena bhavatā prārthito'haṃ yato mune | ānandeśvarasaṃjñastu khyātiṃ yāsyāmi bhūtale | etatpuraṃ ca me nāmnā ānandākhyaṃ bhaviṣyati

Wahai muni, kerana engkau memohon kepada-Ku dalam sukacita rohani, Aku akan masyhur di bumi dengan nama “Ānandeśvara”. Dan kota ini juga, dengan nama-Ku, akan dikenali sebagai “Ānandā”.

आनन्दितेनpleased, delighted
आनन्दितेन:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआनन्दित (कृदन्त; √नन्द् धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (भवता)
भवताby you (honorific)
भवता:
Karana (Agent-instrument in passive/करण)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; आदरार्थक
प्रार्थितःrequested, entreated
प्रार्थितः:
Karta (Subject in passive/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रार्थित (कृदन्त; √अर्थ्/प्रार्थ् धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि-प्रयोग (past passive participle)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यतःsince, because
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formहेत्वर्थक-अव्यय ('since/because')
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
आनन्देश्वरसंज्ञः(I) having the appellation ‘Ānandeśvara’
आनन्देश्वरसंज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआनन्द + ईश्वर + संज्ञ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (आनन्देश्वर इति संज्ञा यस्य)
तुindeed, and
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (निपात)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक-निपात
ख्यातिम्fame
ख्यातिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यास्यामिI shall attain
यास्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भूतलेon earth
भूतले:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पुरम्)
पुरम्city
पुरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
मेmy
मे:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन (enclitic)
नाम्नाby name, with the name
नाम्ना:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
आनन्दाख्यम्named ‘Ānanda’
आनन्दाख्यम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआनन्द + आख्य (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पुरम्); उपपद-तत्पुरुष ('called Ānanda')
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Śiva

Tirtha: Ānandeśvara; Ānandā (city)

Type: kshetra

Listener: Maṅkaṇaka (muni)

Scene: Śiva declares: because the sage prayed in ānanda, Śiva will be famed as Ānandeśvara, and the city will be called Ānandā—an act of sacred naming that ‘writes’ divinity onto the landscape.

Ā
Ānandeśvara (Śiva)
Ā
Ānandā (city/place-name)
M
Muni (the sage devotee)

FAQs

A sacred place gains enduring holiness when divine presence is invoked through sincere, joy-filled devotion, leading to sanctified names and fame.

The Ānandeśvara-sthala and the city that becomes known as Ānandā are explicitly established as the chapter’s sanctified locale.

No explicit rite is given; the verse functions as a sthala-etymology (name-origin) grounded in prayer and divine assent.