Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

एतस्मात्पर्वतात्क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । अस्ति नैरृतदिग्भागे देशे चानर्तसंज्ञके

etasmātparvatātkṣetraṃ hāṭakeśvarasaṃjñitam | asti nairṛtadigbhāge deśe cānartasaṃjñake

Dari gunung ini, di penjuru barat daya, terdapat suatu wilayah suci yang bernama Hāṭakeśvara, di negeri yang disebut Anarta.

एतस्मात्from this
एतस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
पर्वतात्from the mountain
पर्वतात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
क्षेत्रम्a sacred place/field
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हाटकेश्वरसंज्ञितम्named Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरसंज्ञितम्:
Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + संज्ञित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (संज्ञि + क्त); तत्पुरुष (हाटकेश्वर-नाम्ना संज्ञितम्)
अस्तिexists
अस्ति:
Kriya (Existence/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
नैरृतदिग्भागेin the south-western quarter-region
नैरृतदिग्भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनैरृत (प्रातिपदिक) + दिक् (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष (नैरृत्या दिशः भागः)
देशेin the country/region
देशे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अनर्तसंज्ञकेcalled Anarta
अनर्तसंज्ञके:
Adhikarana (Location-qualifier/अधिकरणविशेषण)
TypeAdjective
Rootअनर्त (प्रातिपदिक) + संज्ञक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष (अनर्त-नामकः)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: muniśārdūla / dvija interlocutor (contextual)

Scene: A sage points toward the south-west as a distant sacred landscape opens: a mountain foreground, beyond it a fertile region marked by a Śiva-liṅga shrine signifying Hāṭakeśvara-kṣetra.

H
Hāṭakeśvara-kṣetra
A
Anarta-deśa
S
south-west (nairṛti dik)

FAQs

Purāṇic dharma locates grace in geography: specific kṣetras are revealed as divinely empowered remedies for human affliction.

Hāṭakeśvara-kṣetra, situated in the region called Anarta, toward the south-west.

None explicitly yet; the verse identifies the destination kṣetra where purificatory rites will be instructed.