Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

स यदा सर्वभोगानां तृप्तिं प्राप्तो द्विजोत्तमाः । तदा पुत्रस्य राज्यं स्वं वपुश्चैव न्यवेदयत्

sa yadā sarvabhogānāṃ tṛptiṃ prāpto dvijottamāḥ | tadā putrasya rājyaṃ svaṃ vapuścaiva nyavedayat

Wahai yang terbaik antara kaum dwija, apabila baginda telah puas dengan segala kenikmatan, baginda menyerahkan kerajaannya kepada puteranya, bahkan tubuhnya pun dilepaskan—menempuh jalan pelepasan diri (sannyāsa).

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
यदाwhen
यदा:
Kriya-visheshana (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (when)
सर्वभोगानाम्of all enjoyments
सर्वभोगानाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-सम्बन्ध (of all enjoyments)
तृप्तिम्satisfaction
तृप्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
प्राप्तःhaving attained
प्राप्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ (श्रेष्ठा द्विजाः)
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
पुत्रस्यto (his) son / of the son
पुत्रस्य:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्वम्his own
स्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying rājyaṃ)
वपुःbody
वपुः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
न्यवेदयत्handed over / entrusted / informed
न्यवेदयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + वेद्/विद् (धातु) → निवेदय् (णिच्)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative: 'to inform/hand over')

Sūta

Tirtha: Dhundhumāreśvara-kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Listener: Dvizottamāḥ (addressed)

Scene: Yayāti, aged and contemplative, removes royal insignia, places the crown at his son’s feet, and turns toward the forest path; his posture shows release from power and attachment.

Y
Yayāti
S
Son of Yayāti (unnamed)
D
Dvijottamāḥ

FAQs

True fulfillment culminates in detachment: after worldly satiation, dharma points toward responsible succession and renunciation.

The verse functions as narrative setup within the Tīrthamāhātmya; the broader sacred region of Adhyāya 39 remains the frame.

No explicit rite; it highlights dhārmic succession (entrusting rule) and the renunciatory turning of life.