Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

एष यास्यति वै पूर्तिं भूयोऽपि वरुणालयः । खातश्चागाधतां प्राप्तो गंगातोयैः सुनिर्मलैः

eṣa yāsyati vai pūrtiṃ bhūyo'pi varuṇālayaḥ | khātaścāgādhatāṃ prāpto gaṃgātoyaiḥ sunirmalaiḥ

Kediaman Varuṇa, yakni lautan ini, pasti akan terisi kembali. Dan parit yang digali itu telah menjadi dalam, untuk dipenuhi oleh air Gaṅgā yang amat suci dan jernih.

एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
यास्यतिwill go, will attain
यास्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वैindeed
वै:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/खलु-अर्थ (indeed)
पूर्तिम्fulfilment, completion
पूर्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
भूयःagain, further
भूयः:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक (again, further)
अपिalso, even
अपि:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
वरुणालयःabode of Varuṇa (ocean)
वरुणालयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वरुणस्य आलयः)
खातःdug
खातः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootखन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘खनितः’
and
:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
अगाधताम्depth, unfathomableness
अगाधताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअगाधता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भाववाचक
प्राप्तःhas attained
प्राप्तः:
Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘प्राप्तवान्/प्राप्तः’
गङ्गातोयैःwith the waters of the Ganges
गङ्गातोयैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + तोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गङ्गायाः तोयैः)
सुनिर्मलैःvery pure
सुनिर्मलैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + निर्मल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण (to गङ्गातोयैः)

Agastya

Tirtha: Gaṅgā-samudra-saṅgama (conceptual within this narrative)

Type: sangam

Scene: A vast ocean basin begins to refill; a deep trench gleams as crystal-clear Gaṅgā water pours in, depicted as a luminous river-stream entering the sea; Varuṇa’s realm regains fullness.

V
Varuṇa
O
Ocean (Varuṇālaya)
G
Gaṅgā

FAQs

Purity and restoration come through sacred flow: Gaṅgā’s descent renews the world’s depleted spaces and re-establishes order.

Gaṅgā is explicitly praised as “supremely pure,” and the ocean (Varuṇālaya) is presented as a sacred cosmic reservoir.

None directly; the verse is prophetic and cosmological.