Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 194

Devanagari script

त्वत्प्रसादादहं मुक्तः सर्पत्वाद्ब्राह्मणोत्तम । किं करोमि प्रियं तेऽद्य तस्माच्छीघ्रतरं वद

Transliteration

tvatprasādādahaṃ muktaḥ sarpatvādbrāhmaṇottama | kiṃ karomi priyaṃ te'dya tasmācchīghrataraṃ vada

Translation

Dengan rahmatmu, wahai brāhmaṇa yang utama, aku telah dibebaskan daripada keadaan sebagai ular. Apakah khidmat yang menyenangkan dapat aku lakukan untukmu hari ini? Maka katakanlah segera.

Word by Word

• त्वत्-प्रसादात्: from your grace
• त्वत्-प्रसादात्: हेतु/अपादान (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (त्वत्-प्रसादः = your grace; तस्मात्)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• मुक्तः: freed
• मुक्तः: कर्तृविशेषण (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: √मुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (freed)

• सर्पत्वात्: from serpenthood
• सर्पत्वात्: अपादान (Source: from the state)
• Type: Noun
• Root: सर्पत्व (प्रातिपदिक; सर्प + त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• ब्राह्मणोत्तम: O best of Brahmins
• ब्राह्मणोत्तम: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (श्रेष्ठः ब्राह्मणः)

• किम्: what
• किम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नार्थक

• करोमि: do (shall I do)
• करोमि: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• प्रियम्: a pleasing (thing)
• प्रियम्: कर्म (Object complement)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; (प्रियं = pleasing thing)

• ते: for you/to you
• ते: सम्प्रदान (Recipient)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/4th), एकवचनम्; सर्वनाम

• अद्य: today/now
• अद्य: क्रियाविशेषण (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: सम्बन्ध/हेतु (Logical connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; हेत्वर्थे (therefore)

• शीघ्रतरम्: more quickly
• शीघ्रतरम्: क्रियाविशेषण (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक) + तरप् (तद्धित)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषणम्; तुलनात्मक (comparative adverb: more quickly)

• वद: tell/say
• वद: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: √वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

A liberated being (freed from serpenthood) speaking to a brāhmaṇa

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A former serpent now stands as a radiant, human brāhmaṇa-like figure with folded hands before the sage, expressing gratitude and asking what service to do.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Receiving grace should culminate in gratitude expressed through dharmic service (seva) and humility.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The surrounding tīrtha setting of the Nāgarakhaṇḍa narrative; the verse continues the local māhātmya through a redemption episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the emphasis is on offering a pleasing act of service in response to grace.