Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 127

ततो मया स संप्रोक्तः कोपात्सलि लपन्नगः । महामन्युपरीतेन स्मृत्वा भार्यां मृगावतीम् । मम भार्या प्रिया पूर्वं सर्पेणासीद्विनाशिता

tato mayā sa saṃproktaḥ kopātsali lapannagaḥ | mahāmanyuparītena smṛtvā bhāryāṃ mṛgāvatīm | mama bhāryā priyā pūrvaṃ sarpeṇāsīdvināśitā

Kemudian, diliputi kemarahan, aku menjawab ular air itu, teringat akan isteriku Mṛgāvatī dengan kemarahan yang amat sangat: "Isteri kesayanganku pernah dibinasakan oleh seekor ular."

tataḥthen
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (Time sequence/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
mayāby me
mayā:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (Instrumental), एकवचन
saḥhe
saḥ:
Karma (Object in passive/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
saṃproktaḥwas addressed
saṃproktaḥ:
Kriyā (Passive predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsaṃ-√vac (वच्) (धातु) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (was addressed/spoken to)
kopātfrom anger
kopāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootkopa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
sali(uncertain) agitated/with emotion
sali:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पाठभेद/दुर्लभ-शब्दः; सम्भवतः 'सलीलम्/सली' इति) विशेषणम्
lapannagaḥthe speaking serpent
lapannagaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootlapan (कृदन्त-प्रातिपदिक) + naga (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (लपन् + नागः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mahāmanyu-parītenaovercome by great wrath
mahāmanyu-parītena:
Karaṇa (Instrumental circumstance/करण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + manyu (प्रातिपदिक) + parīta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (महान् मन्युः येन परीतः), पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/भाव-विशेषणम्
smṛtvāhaving remembered
smṛtvā:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√smṛ (स्मृ) (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive), 'having remembered'
bhāryāmwife
bhāryām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
mṛgāvatīmMṛgāvatī
mṛgāvatīm:
Karma (Apposition to bhāryām/कर्म)
TypeNoun
Rootmṛgāvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; व्यक्तिनाम (proper name)
mamamy
mama:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (Genitive), एकवचन
bhāryāwife
bhāryā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
priyādear
priyā:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'bhāryā')
pūrvamformerly
pūrvam:
Kāla-adhikaraṇa (Time adjunct/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpūrvam (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (formerly)
sarpeṇaby a snake
sarpeṇa:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
āsītwas
āsīt:
Kriyā (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (अस्) (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
vināśitādestroyed, killed
vināśitā:
Kriyā (Predicate complement/क्रिया-पूर्ति)
TypeAdjective
Rootvi-√naś (नश्) (धातु) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate adjective of 'bhāryā')

Narrator (the brāhmaṇa addressed as brāhmaṇasattama)

Scene: The brāhmaṇa speaks harshly, eyes burning; behind him, a faint imagined vignette of his wife Mṛgāvatī appears as a memory—serpent-bite tragedy implied, not graphic.

M
Mṛgāvatī
S
sarpa (snake)
S
salilapannaga (water-serpent)

FAQs

Unprocessed grief can harden into vengeance; Dharma calls for transforming sorrow into wise action, not indiscriminate retaliation.

This is part of the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative arc; the particular tīrtha is not named in this verse.

None in this verse; it provides the backstory motivating the action.