Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

क्षिप्त्वा तत्र जलं विप्राः साक्षतं गृहमागमत् । अगृह्य दक्षिणां तस्य पार्थिवस्य यथास्थिताम्

kṣiptvā tatra jalaṃ viprāḥ sākṣataṃ gṛhamāgamat | agṛhya dakṣiṇāṃ tasya pārthivasya yathāsthitām

Setelah memercikkan air di situ, para brāhmaṇa pulang ke rumah dengan membawa akṣata mereka—tanpa menerima dakṣiṇā (pemberian upah suci) raja yang telah disediakan.

क्षिप्त्वाhaving thrown
क्षिप्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), धातु: क्षिप्, अर्थ: ‘कृत्वा/करित्वा’
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
जलम्water
जलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
विप्राःBrahmins
विप्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
साक्षतम्with (unbroken) rice-grains
साक्षतम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootस-अक्षत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: तत्पुरुष (सह + अक्षत ‘with unbroken rice’), ‘जलम्’ इति विशेषण
गृहम्to the house
गृहम्:
Karma (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आगमत्went/returned
आगमत्:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अगृह्यwithout accepting
अगृह्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formनञ्-पूर्वक क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (negative gerund), ‘न गृहीत्वा’
दक्षिणाम्fee/gift (dakṣiṇā)
दक्षिणाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (genitive/सम्बन्ध), एकवचन, पुं/नपुंसक-सामान्य
पार्थिवस्यof the king
पार्थिवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
यथास्थिताम्as it stood/unchanged
यथास्थिताम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootयथा + स्थित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: अव्ययीभाव (यथा + स्थित ‘as it was’), ‘दक्षिणाम्’ इति विशेषण

Narrator (contextual Purāṇic narrator)

Type: ghat

Scene: A group of brāhmaṇas sprinkle/cast water mixed with akṣata at a chosen spot, then turn away and depart, leaving behind the king’s prepared fee untouched.

B
brāhmaṇas (viprāḥ)
K
king (pārthiva)
D
dakṣiṇā
W
water (jala)

FAQs

Ritual service is bound to ethics: when circumstances are improper, the wise may withdraw and refuse dakṣiṇā, upholding dharma over gain.

No specific tīrtha is named; the action is within a Māhātmya narrative frame.

Casting/sprinkling ritual water at the intended place, and the principle of accepting or refusing dakṣiṇā depending on dharmic propriety.