Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

ऋषय उचुः । एक एव स्थितः सूर्यो दृश्यते च नभस्तले । तत्कथं द्वादशैते च तत्र क्षेत्रे प्रतिष्ठिताः । कस्मिन्काले तथा कृत्ये किमर्थं सूतनन्दन

ṛṣaya ucuḥ | eka eva sthitaḥ sūryo dṛśyate ca nabhastale | tatkathaṃ dvādaśaite ca tatra kṣetre pratiṣṭhitāḥ | kasminkāle tathā kṛtye kimarthaṃ sūtanandana

Para resi berkata: Matahari terlihat satu sahaja, tegak di hamparan langit. Maka bagaimana pula dua belas (rupa) itu ditegakkan di medan suci itu? Pada waktu bilakah, dalam keadaan apakah, dan untuk tujuan apakah, wahai putera Sūta?

ṛṣayaḥsages
ṛṣayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
ekaḥone
ekaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifier) सूर्यः इति
evaindeed/only
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
sthitaḥstanding/being
sthitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु) → sthita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifier) सूर्यः
sūryaḥthe Sun
sūryaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
dṛśyateis seen
dṛśyate:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
nabhas-taleon the surface of the sky
nabhas-tale:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootnabhas (प्रातिपदिक) + tala (प्रातिपदिक)
Formनभस्तल (षष्ठी-तत्पुरुष: 'नभसः तलम्'), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
tatthen/that being so
tat:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगवत् निपातसदृशम्; प्रश्नोपक्रमे 'तत्' (then/that being so)
kathamhow
katham:
Sambandha (Question/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
dvādaśatwelve
dvādaśa:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdvādaśa (संख्याप्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; अत्र विशेषणम् (qualifier) एते इति; बहुवचनार्थे (twelve)
etethese
ete:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
kṣetrein the sacred field/place
kṣetre:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
pratiṣṭhitāḥestablished/installed
pratiṣṭhitāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootprati-√sthā (धातु) → pratiṣṭhita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate adjective) एते इति
kasminin which
kasmin:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); प्रश्नवाचक
kāletime
kāle:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
tathāthus/in that way
tathā:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
kṛtyein (what) act/rite
kṛtye:
Adhikaraṇa (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṛtya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); कार्य/कर्मवाचक
kimwhy/what
kim:
Sambandha (Question/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)
arthamfor what purpose
artham:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); 'किमर्थम्' इति प्रश्नार्थक-समासवत् प्रयोग
sūta-nandanaO son of Sūta
sūta-nandana:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
Formसूतनन्दन (षष्ठी-तत्पुरुष: 'सूतस्य नन्दनः'), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

Ṛṣis (Sages)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (Dvādaśa-Bhāskara-pratiṣṭhā)

Type: kshetra

Listener: Sūta (addressed as sūtanandana)

Scene: A circle of sages questions Sūta: one Sun in the sky, yet twelve installed here—visualize the sky with a single radiant orb above, and below a mandala of twelve Sūrya icons around a central shrine.

Ṛṣis
S
Sūrya
D
Dvādaśa (Twelve) Bhāskaras/Ādityas
S
Sūtanandana (Sūta’s son)

FAQs

Purāṇic sacred geography interprets cosmic unity through multiple localized manifestations to guide worship and pilgrimage.

The inquiry concerns the Hāṭakeśvara-kṣetra, where twelve Bhāskara forms are said to be established.

None; it is a doctrinal and narrative question that introduces the forthcoming explanation.